Shloka 43
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
स चचार बहून् मार्गनभित: पातयन् गजान् | अग्निचक्रमिवाविद्ध सर्वतः प्रत्यदृश्यत,फिर दोनों ओर घूम-घूमकर हाथियोंको गिराते हुए वे अनेक मार्गोसे विचरण करने लगे। उस समय घूमते हुए अलातचक्रकी भाँति वे सब ओर दिखायी देते थे
sa cacāra bahūn mārgān abhitaḥ pātayan gajān | agnicakram ivāviddhaḥ sarvataḥ pratyadṛśyata ||
แล้วเขาก็เคลื่อนผ่านหลายแนวทาง วนเวียนไปทั่ว พลางโค่นช้างลงไม่หยุด ในยามนั้นเขาปรากฏรอบด้านดุจวงล้อเพลิงที่หมุนกราด
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse primarily heightens the moral and emotional tension of war by portraying how overwhelming force can dominate the battlefield; it invites reflection on the terrifying momentum of violence and the human cost hidden behind heroic spectacle.
Sañjaya describes a warrior moving rapidly through multiple lanes of the battlefield, striking down elephants; his swift, circling movement makes him seem visible in every direction, like a spinning wheel of fire.