Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह

Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation

उत्थाय च प्रधावन्तो द्वन्ड्ययुद्धमवाप्रुवन्‌ । पीडिता: पुनरन्योन्यं लुठन्तो रणमूर्थनि

sañjaya uvāca | utthāya ca pradhāvanto dvandvayuddham avāpruvan | pīḍitāḥ punar anyonyaṁ luṭhanto raṇamūrdhani jighāṁsantaṁ yudhāṁ śreṣṭhaṁ tadā āsīt tumulaṁ mahat ||

สัญชัยกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา นักรบจำนวนมากลุกขึ้นแล้วพุ่งไป เข้าสู่การประลองเดี่ยว ถูกฟันแทงกันจนระทม พวกเขากลิ้งเกลือกอยู่ตรงแนวหน้าของสนามรบ ครั้นเมื่อพวกเขาถลาเข้าหมายสังหารภีษมะ—ยอดนักรบ—ในขณะนั้นศึกก็กลายเป็นมหาศึกอันอื้ออึงดุเดือด”

उत्थायhaving risen
उत्थाय:
Adhikarana
TypeVerb
Rootउत्-स्था (स्था)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि
and
:
TypeIndeclinable
Root
प्रधावन्तःrunning forth
प्रधावन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-धाव (धाव्)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Plural
द्वन्द्व-युद्धम्single combat (duel)
द्वन्द्व-युद्धम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्वन्द्व-युद्ध
FormNeuter, Accusative, Singular
अवाप्रुवन्they attained/entered
अवाप्रुवन्:
TypeVerb
Rootअव-आप्
Formलङ् (imperfect), परस्मैपद, 3rd, Plural
पीडिताःafflicted, struck
पीडिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootपीडित
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Plural
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
अन्योन्यम्mutually, one another
अन्योन्यम्:
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य
Formadverbial accusative
लुठन्तःrolling about, writhing
लुठन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootलुठ्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Plural
रण-मूर्धनिon the battlefield-front / at the battle’s head
रण-मूर्धनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण-मूर्धन्
FormNeuter, Locative, Singular
जिघांसन्तम्wishing to kill
जिघांसन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootहन् (जिघांस् < desiderative of हन्)
Formशतृ (present active participle, desiderative stem), Masculine, Accusative, Singular
युधाम्of battles / of fighters
युधाम्:
TypeNoun
Rootयुध्
FormFeminine, Genitive, Plural
श्रेष्ठम्the best, the foremost
श्रेष्ठम्:
Karma
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Accusative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
आसीत्there was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
Formलङ् (imperfect), परस्मैपद, 3rd, Singular
तुमुलम्tumultuous, fierce
तुमुलम्:
TypeAdjective
Rootतुमुल
FormNeuter, Nominative, Singular
महत्great
महत्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by 'O King')
B
Bhīṣma