Shloka 24
Bhīmasena’s Kalinga Engagement and the Approach of Bhīṣma (भीमसेन-कालिङ्ग-संग्रामः)
नवमेघप्रतीकाशाश्षाक्षिप्य तुरगान् गजा: । पादैरेव विमृद्नन्ति मत्ता: कनकभूषणा:,नूतन मेघोंके समान शोभा पानेवाले स्वर्णभूषित मतवाले हाथी बहुत-से घोड़ोंको सूँड्ोंस झटककर पैरोंसे ही रौंद डालते थे
sañjaya uvāca |
navameghapratīkāśāḥ kṣipya turagān gajāḥ |
pādair eva vimṛdnanti mattāḥ kanakabhūṣaṇāḥ ||
สัญชัยกล่าวว่า—เหล่าช้างที่คลุ้มคลั่ง ประดับเครื่องทอง งามดุจเมฆฝนก่อตัวใหม่ สะบัดม้ากระเด็นแล้วเหยียบย่ำจนแหลกใต้เท้า ภาพนั้นชี้ให้เห็นพลังสงครามอันท่วมท้นและไร้ความปรานี ที่ทำให้สรรพชีวิตกลายเป็นเครื่องมือแห่งการทำลายท่ามกลางการปะทะของกองทัพ
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse primarily offers vivid battlefield description rather than a direct moral injunction; implicitly, it highlights the terrifying momentum of war, where strength and frenzy can overwhelm life indiscriminately, inviting reflection on the human cost of conflict.
Sañjaya describes the combat: rut-maddened, gold-adorned elephants, dark like fresh rain-clouds, toss horses aside and crush them under their feet amid the chaos of the Kurukṣetra battle.