Shloka 31
Bhīṣma-nipāta-saṃvāda — Sañjaya’s Report of Bhīṣma’s Fall (भीष्मनिपातसंवादः)
हयान् गजपदातींश्व रथांश्न तरसा बहून् निमज्जयन्तं समरे परवीरापहारिणम्
dhṛtarāṣṭra uvāca | hayān gajapadātīṁś ca rathāṁś ca tarasā bahūn nimajjayantaṁ samare paravīrāpahāriṇam |
ธฤตราษฏระตรัสว่า “ในสมรภูมิ เราเห็นภีษมะ ผู้มีความเร็วอันต้านทานมิได้ กำลังโถมทับจนประหนึ่งทำให้ม้าศึก ช้างศึก ทหารราบ และรถศึกของฝ่ายศัตรูเป็นอันมากจมลง; ในสงครามเขาเป็นผู้พรากชีวิตวีรชนฝ่ายตรงข้าม”
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical gravity of righteous warfare: a warrior’s excellence (vīrya) operates within kṣatriya-dharma, yet it necessarily entails the taking of life. It invites reflection on duty, consequence, and the tragic cost of conflict.
Dhṛtarāṣṭra is being informed/visualizing the battle and describes Bhīṣma’s ferocity: he is rapidly crushing the enemy’s forces—horses, elephants, infantry, and chariots—like drowning them in a sea of combat, and he is killing opposing heroes.