Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

शिखण्डी तु रणे राजन्‌ विव्याधैव पितामहम्‌ । शरैरशनिसंस्पर्शैस्तथा सर्पविषोपमै:,महाराज! उस समय रणक्षेत्रमें शिखण्डी वज्रके समान स्पर्शवाले तथा सर्पविषके समान भयंकर बाणोंद्वारा पितामह भीष्मको घायल करने लगा

sañjaya uvāca | śikhaṇḍī tu raṇe rājan vivyādhaiva pitāmaham | śarair aśani-saṃsparśais tathā sarpa-viṣopamaiḥ ||

ข้าแต่มหาราช ในสนามรบนั้น ศิขัณฑีเริ่มยิงเจาะปิตามหะภีษมะด้วยศรที่สัมผัสดุจสายฟ้าและน่าหวาดหวั่นประหนึ่งพิษอสรพิษ

शिखण्डीShikhandi
शिखण्डी:
Karta
TypeNoun
Rootशिखण्डिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormNeuter, Locative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
विव्याधpierced/wounded
विव्याध:
TypeVerb
Rootव्यध्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
पितामहम्the grandsire (Bhishma)
पितामहम्:
Karma
TypeNoun
Rootपितामह
FormMasculine, Accusative, Singular
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
अशनिसंस्पर्शैःhaving the touch of a thunderbolt
अशनिसंस्पर्शैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअशनिसंस्पर्श
FormMasculine, Instrumental, Plural
तथाand/also; thus
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
सर्पविषोपमैःlike snake-poison
सर्पविषोपमैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसर्पविषोपम
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhritarashtra
S
Shikhandi
B
Bhishma
B
battlefield (Kurukshetra)

Educational Q&A

The verse underscores the harsh moral complexity of war: reverence for elders and ideals of honor can be overridden by battlefield strategy and the momentum of destiny, revealing how dharma in conflict often becomes entangled with necessity and prior causes.

Sanjaya reports to Dhritarashtra that Shikhandi is actively striking Bhishma with fierce arrows in battle, initiating the decisive pressure that will lead to Bhishma’s downfall.