Shloka 13
Śākadvīpa–Pramāṇa–Varṇana
Measurements and Description of Śākadvīpa
चतुर्थ: पुष्पवान् नाम पञ्चमस्तु कुशेशय: । षष्ठो हरिगिरिराम षडेते पर्वतोत्तमा:
caturthaḥ puṣpavān nāma pañcamas tu kuśeśayaḥ | ṣaṣṭho harigirirāma ṣaḍete parvatottamāḥ | tṛtīyaṃ surathākāraṃ caturthaṃ kambalaṃ smṛtam | dhṛtimat pañcamaṃ varṣa ṣaṣṭhaṃ varṣa prabhākaram |
สัญชัยกล่าวว่า “ภูเขาลูกที่สี่ชื่อ ‘ปุษปวาน’ ลูกที่ห้าชื่อ ‘กุเศศยะ’ ลูกที่หกชื่อ ‘หริคิริ’—ทั้งหกนี้เลื่องลือว่าเป็นยอดภูผา อีกทั้งแดนที่สามเรียกว่า ‘สุรถาการ’ แดนที่สี่ว่า ‘กัมพละ’ แดนที่ห้าว่า ‘ธฤติมัต’ และแดนที่หกชื่อ ‘ประภากร’”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse is primarily descriptive rather than prescriptive: it models the epic’s concern for ordered knowledge—naming and classifying mountains and regions—supporting the larger narrative by situating events within a vast, structured world.
Sañjaya continues an enumeration, listing the names of certain ‘excellent mountains’ and then naming successive varṣas (regions), giving a catalog-like geographical/cosmographical description within Bhīṣma Parva.