Shloka 52
भीष्मस्य शरशय्या-प्राप्तिः
Bhīṣma’s Fall to the Arrow-Bed
सा सेना महती राजन् पाण्डुपुत्रस्य संयुगे । द्रोणेन वारिता यत्ता न चचाल पदात् पदम्,महाराज! उस युद्धस्थलमें पाण्डुपुत्र युधिष्ठिरकी वह विशाल सेना द्रोणके द्वारा जब रोक दी गयी, तब प्रयत्न करनेपर भी वह एक पग भी आगे न बढ़ सकी
sā senā mahatī rājan pāṇḍuputrasya saṁyuge | droṇena vāritā yattā na cacāla padāt padam ||
สัญชัยกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา ในสนามรบนั้น กองทัพอันใหญ่หลวงของโอรสแห่งปาณฑุ แม้พยายามเต็มที่ ก็ถูกโทรณะสกัดไว้ มิอาจคืบหน้าได้แม้เพียงก้าวเดียว”
संजय उवाच
Educational Q&A
Numerical strength and effort alone do not guarantee progress; disciplined command and strategic positioning (here embodied by Droṇa) can restrain even a vast force. Ethically, it highlights the role of trained leadership and ordered action within kṣatriya-dharma, where outcomes hinge on skill and governance of force, not mere aggression.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that Yudhiṣṭhira’s large army, despite attempting to press forward in the battle, was effectively blocked by Droṇa and could not advance even a step.