Shloka 4
अश्वमेधावसानम् — Dakṣiṇā-vibhāga and Avabhṛtha
Completion of the Aśvamedha
देवराज: सहस्राक्ष: क्रतुभिर्भूरिदक्षिणै: । देवराज्यं महातेजा: प्राप्तवानखिलं विभु:,सहस्र नेत्रधारी महातेजस्वी देवराज भगवान् इन्द्रने बहुत-सी दक्षिणावाले बहुसंख्यक यज्ञोंका अनुष्ठान करके देवताओंका समस्त साम्राज्य प्राप्त किया था
janamejaya uvāca |
devarājaḥ sahasrākṣaḥ kratubhir bhūridakṣiṇaiḥ |
devarājyaṁ mahātejāḥ prāptavān akhilaṁ vibhuḥ ||
พระอินทร์ผู้เป็นจอมเทพ มีพันเนตร ทรงเดชานุภาพยิ่งใหญ่ ได้ประกอบครตุเป็นอันมากอันอุดมด้วยทักษิณา แล้วทรงได้อำนาจอธิปไตยทั้งสิ้นเหนือหมู่เทพ
जनमेजय उवाच
Educational Q&A
The verse presents a dharmic model of authority: sovereignty is linked to accumulated merit through yajña and to ethical generosity through abundant dakṣiṇā. Power is portrayed as legitimately grounded in disciplined ritual action and giving, not mere force.
Janamejaya describes Indra’s rise to complete divine sovereignty, stating that Indra performed numerous sacrifices accompanied by lavish gifts, and thereby obtained the full lordship of the gods.