Shloka 8
बभ्रुवाहन-धनंजययोः संग्रामः
Babhruvāhana and Dhanaṃjaya’s engagement at Maṇipūra
इत्युक्तो5हं नरेन्द्रेण न हन्तव्या नूपा इति | कथं तन्न मृषेदं स्याद् धर्मराजवच: शुभम्,प्रोवाच वाक््यं धर्मज्ञ: सैन्धवान् युद्धदुर्मदान् । “अहो! महाराजने कहा था कि क्षत्रियोंका वध न करना। धर्मराजका वह मंगलमय वचन कैसे मिथ्या न हो। राजालोग मारे न जायँ और राजा युधिष्ठिरकी आज्ञाका पालन हो जाय, इसके लिये क्या करना चाहिये।” ऐसा सोचकर धर्मके ज्ञाता पुरुषप्रवर अर्जुनने रणोन्मत्त सैन्धवोंसे इस प्रकार कहा--
ity ukto 'haṁ narendreṇa na hantavyā nṛpā iti | kathaṁ tan na mṛṣedaṁ syād dharmarāja-vacaḥ śubham | provāca vākyaṁ dharmajñaḥ saindhavān yuddha-durmadān |
“เมื่อพระราชาผู้เป็นนเรนทร์ทรงบัญชาข้าว่า ‘อย่าฆ่าบรรดากษัตริย์’ แล้วถ้อยคำอันเป็นมงคลของธรรมราชจะเป็นเท็จได้อย่างไร?” ครั้นคิดดังนี้ อรชุนผู้รู้ธรรมจึงกล่าวแก่เหล่านักรบแห่งสินธุผู้คลุ้มคลั่งด้วยศึกว่า
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma as fidelity to a righteous command while avoiding needless harm: Arjuna seeks a solution that preserves the king’s ethical injunction (‘do not kill rulers’) and also ensures that Dharmarāja’s word remains true—showing that moral action in war requires restraint and thoughtful means, not mere violence.
After receiving a royal instruction that kings should not be slain, Arjuna reflects on how to carry out Yudhiṣṭhira’s order without making it false. He then turns to address the Saindhava warriors, described as arrogant from battle, preparing to propose or announce a course of action consistent with dharma.