Shloka 14
Uttarā-vilāpaḥ and Kṛṣṇasya satya-vacanenābhi-mañyu-jasyābhijīvanam
Uttarā’s Lament and the Revival of Abhimanyu’s Son by Krishna’s Truth-Act
यदि सम धर्मराज्ञा वा भीमसेनेन वा पुनः । त्वया वा पुण्डरीकाक्ष वाक्यमुक्तमिदं भवेत्
yadi sama dharmarājñā vā bhīmasenena vā punaḥ | tvayā vā puṇḍarīkākṣa vākyam uktam idaṃ bhavet |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โอ ผู้มีเนตรดุจดอกบัว หากถ้อยคำนี้ได้ถูกกล่าวโดยธรรมราช หรือโดยภีมเสน หรือแม้แต่โดยท่านเองแล้วไซร้ ผลแห่งถ้อยคำนั้นย่อมตกแก่ข้าพเจ้าเพียงผู้เดียว; ในกรณีนั้น ความวิบัติอันแสนสาหัสนี้คงไม่บังเกิดขึ้น”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores moral accountability in speech: words spoken by authoritative figures can redirect blame and consequences, and careless utterances can trigger disproportionate harm. It highlights the ethical weight of command and counsel in a dharma-centered society.
A speaker addresses Kṛṣṇa (Puṇḍarīkākṣa), reflecting that if such a directive had come from Yudhiṣṭhira, Bhīma, or Kṛṣṇa himself, the fallout would have been limited to the speaker alone; instead, the situation has escalated into a broader calamity.