Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

उत्तङ्कोपाख्यानम् — Maṇi-Kuṇḍala Retrieval and Entry into Nāgaloka

Chapter 57

स्यन्देते हि दिवा रुकम॑ रात्रौ च द्विजसत्तम | नक्त नक्षत्रताराणां प्रभामाक्षिप्य वर्तत:,द्विजश्रेष्ठ! ये दोनों कुण्डल रात-दिन सोना टपकाते रहते हैं। इतना ही नहीं, रातमें ये नक्षत्रों और तारोंकी प्रभाको भी छीन लेते हैं

syandete hi divā rukmaṁ rātrau ca dvijasattama | naktaṁ nakṣatratārāṇāṁ prabhām ākṣipya vartataḥ ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โอ ผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชะ ต่างหูทั้งสองนี้หยดทองอยู่ทั้งกลางวันและกลางคืน. ยิ่งกว่านั้น ในยามราตรีมันประหนึ่งดึงเอารัศมีของหมู่ดาวและกลุ่มดาวมาสู่ตนเอง จนส่องประกายเหนือสิ่งอื่นใด.”

स्यन्देतेthey two ooze/drip/flow
स्यन्देते:
Karta
TypeVerb
Rootस्यन्द्
FormLat, Present indicative, 3, Dual, Atmanepada
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
दिवाby day
दिवा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootदिवा
रुक्मम्gold
रुक्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootरुक्म
FormNeuter, Accusative, Singular
रात्रौat night
रात्रौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरात्रि
FormFeminine, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
द्विजसत्तमO best of the twice-born (Brahmin)
द्विजसत्तम:
TypeNoun
Rootद्विज-सत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular
नक्तम्by night/at night
नक्तम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootनक्तम्
नक्षत्रताराणाम्of the stars and constellations
नक्षत्रताराणाम्:
TypeNoun
Rootनक्षत्र-तारा
FormFeminine, Genitive, Plural
प्रभाम्radiance/light
प्रभाम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रभा
FormFeminine, Accusative, Singular
आक्षिप्यhaving seized/snatching away
आक्षिप्य:
TypeVerb
Rootआ-क्षिप्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada/Atmanepada-neutral
वर्ततःthey two remain/continue/behave
वर्ततः:
Karta
TypeVerb
Rootवृत्
FormLat, Present indicative, 3, Dual, Atmanepada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
D
dvijasattama (addressed brāhmaṇa)
T
two kuṇḍalas (earrings)
R
rukma (gold)
N
nakṣatra (stars/asterisms)
T
tārā (stars)

Educational Q&A

The verse highlights how extraordinary, radiant objects can symbolize superhuman or divinely sanctioned power. Ethically, it frames splendor not as mere luxury but as a narrative sign of exceptional status and auspicious potency, inviting discernment about the source and purpose of such brilliance.

Vaiśaṃpāyana describes a pair of earrings whose brilliance is so intense that they appear to drip gold continuously and, at night, to outshine and ‘steal’ the radiance of the stars—an image used to convey marvel and overwhelming luminosity.