Shloka 423
Mind as Charioteer; Kṣetrajña, Tapas, and Dhyāna-Yoga
Adhyātma-Upadeśa
एवं दशविधो ज्ञेय: पार्थिवो गन्ध इत्युत । इष्ट (सुगन्ध), अनिष्ट (दुर्गन््ध), मधुर, अम्ल, कटु, निहारी (दुरतक फैलनेवाली), मिश्रित, स्निग्ध, रूक्ष और विशद--ये पार्थिव गन्धके दस भेद समझने चाहिये
evaṁ daśavidho jñeyaḥ pārthivo gandha ity uta | iṣṭaḥ (sugandhaḥ), aniṣṭaḥ (durgandhaḥ), madhuraḥ, amlaḥ, kaṭuḥ, nihārī (dūratakaphailanavālī), miśritaḥ, snigdhaḥ, rūkṣaḥ ca viśadaḥ—ete pārthiva-gandhasya daśa bhedā jñeyāḥ |
พระวายุเทพตรัสว่า “ดังนี้ กลิ่นอันเป็นธาตุดินพึงรู้ว่าเป็นสิบประการ: น่ารื่นรมย์ (หอม) และไม่น่ารื่นรมย์ (เหม็น); หวาน เปรี้ยว เผ็ดฉุน; กลิ่นที่แผ่ไปไกล; กลิ่นปนกัน; มันนุ่ม (สฺนิกฺธะ) แห้ง (รูक्षะ) และใสชัด (วิศท). เหล่านี้คือกลิ่นอันเกิดจากธาตุดินสิบประการ.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse classifies the earth-element’s sensory property—smell—into ten recognizable types, training discernment of material qualities as part of a broader philosophical/educational exposition.
Vāyu-deva is speaking in a didactic context, enumerating and defining categories of ‘earthly odor’ to instruct the listener in the analysis of elemental and sensory properties.