Shloka 48
Brahmā’s Instruction on Brahmacarya, Vānaprastha, and the Aliṅga Path
Ethics of Non-attachment
अगन्धमरसस्पर्शमरूपाशब्दमेव च । अनुगम्यमनासक्तममांसमपि चैव यत्,जो मनुष्य आत्माको हाथ, पैर, पीठ, मस्तक और उदर आदि अंगोंसे रहित, गुण- कर्मोंसे हीन, केवल, निर्मल, स्थिर, रूप-रस-गन्ध-स्पर्श और शब्दसे रहित, ज्ञेय, अनासक्त, हाड़-मांसके शरीरसे रहित, निश्चिन्त, अविनाशी, दिव्य और सम्पूर्ण प्राणियोंमें स्थित सदा एकरस रहनेवाला जानते हैं, उनकी कभी मृत्यु नहीं होती
agandham arasa-sparśam arūpāśabdam eva ca | anugamyam anāsaktam amāṁsam api caiva yat ||
วายุเทพตรัสว่า “อาตมันนั้นไร้กลิ่น ไร้รส ไร้สัมผัส; ไร้รูป และไร้เสียง. เป็นสิ่งที่พึงบรรลุด้วยการแสวงหาภายใน ไม่ยึดติด และแม้ไร้เนื้อหนัง. ผู้ใดรู้จักอาตมันเช่นนี้—อยู่เหนือคุณลักษณะทางผัสสะ ปราศจากคุณและกรรม บริสุทธิ์ มั่นคง ไม่สูญสลาย เป็นทิพย์ และสถิตเสมอภาคในสรรพสัตว์ทั้งปวง—ผู้นั้นย่อมไม่ประสบความตาย”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the true Self is not the sensory, bodily person: it is formless, beyond the five sense-objects, unattached, pure, and all-pervading. Knowing oneself as this imperishable Ātman is presented as the basis for freedom from death (i.e., liberation from mortal identification).
Vāyudeva is instructing about the nature of the Ātman, using negations (absence of smell, taste, touch, form, sound) to detach the listener from bodily and sensory identification, and affirming that realization of this Self leads beyond death.