Shloka 43
Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā
Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties
क्षीणे मनसि सर्वस्मिन् न जन्मसुखमिष्यते । ज्ञानसम्पन्नसत्त्वानां तत् सुखं विदुषां मतम्,मनके क्षीण होनेके साथ ही सब वस्तुओंका क्षय हो जानेपर मनुष्यको जन्मके सुख (लौकिक सुख-भोग आदि) की इच्छा नहीं होती। जिनका अन्तःकरण ज्ञानसे सम्पन्न होता है, उन विद्वानोंको उसीमें सुखका अनुभव होता है
kṣīṇe manasi sarvasmin na janma-sukham iṣyate | jñāna-sampanna-sattvānāṃ tat sukhaṃ viduṣāṃ matam ||
วายุกล่าวว่า “เมื่อจิตถูกทำให้สิ้นกำลัง—และพร้อมกันนั้นที่พึ่งพาในโลกทั้งปวงปรากฏว่าเสื่อมสลาย—ย่อมไม่ปรารถนาสุขอันผูกพันกับการเกิดอีกต่อไป สำหรับผู้มีภาวะภายในอุดมด้วยญาณแท้ บัณฑิตทั้งหลายถือว่า ญาณนั้นเองคือความสุข”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Worldly pleasures (janma-sukha) lose their appeal when the mind’s clinging and projections are worn away; for the wise, happiness is grounded in jñāna—clear, liberating understanding—rather than in sensory enjoyment.
Vāyudeva delivers an instruction on inner renunciation: as the mind’s attachments fade and the impermanence of worldly supports is recognized, the seeker turns from birth-bound pleasures toward the joy of knowledge, which the learned regard as the true good.