Shloka 25
Adhyāya 39 — त्रिगुणविवेकः (Discrimination of the Three Guṇas) and Avyakta-Doctrine
अव्यक्तनामानि गुणांश्व तत्त्वतो यो वेद सर्वाणि गतीक्ष केवला: । विमुक्तदेह: प्रविभागतत्त्ववित् स मुच्यते सर्वगुणै्निरामय:,जो मनुष्य प्रकृतिके इन नामों, सत्त्वादि गुणों और सम्पूर्ण विशुद्ध गतियोंको ठीक-ठीक जानता है, वह गुण-विभागके तत्त्वका ज्ञाता है। उसके ऊपर सांसारिक दु:खोंका प्रभाव नहीं पड़ता। वह देह-त्यागके पश्चात् सम्पूर्ण गुणोंके बन्धनसे छुटकारा पा जाता है
avyaktanāmāni guṇāṃś ca tattvato yo veda sarvāṇi gatīś ca kevalāḥ | vimuktadehaḥ pravibhāgatattvavit sa mucyate sarvaguṇair nirāmayaḥ ||
วายุตรัสว่า “ผู้ใดรู้ตามความเป็นจริงถึงกุณะทั้งหลายซึ่งมีนามอันละเอียดและเป็นอวฺยกฺตะ และรู้ถึงคติอันบริสุทธิ์ทั้งปวง ผู้นั้นย่อมเป็นผู้รู้ตัตตวะแห่งการจำแนกและจัดสรรกุณะ ความโศกแห่งโลกไม่อาจครอบงำเขาได้; และเมื่อสลัดกายแล้ว เขาย่อมหลุดพ้นจากพันธนาการแห่งกุณะทั้งสิ้น ดำรงอยู่โดยปราศจากโรคภัยและทุกข์ร้อน”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Liberation comes through precise knowledge of prakṛti’s guṇas and their differentiation, along with insight into the pure destinies (gatīs). Such knowledge dissolves bondage to the guṇas, making one unaffected by worldly sorrow and free after death.
Vāyudeva is speaking as a teacher, presenting a Sāṅkhya-like instruction: by understanding the subtle guṇas and the principles governing their operation, a person transcends their binding power and attains freedom from suffering.