Shloka 7
Cāturhotra as Inner Sacrifice (Yoga-Yajña) and Nārāyaṇa Recitation
स्वगुणं भक्षयन्त्येते गुणवन्त: शुभाशुभम् । अहं च निर्गुणो5नन्तः सप्तैते मोक्षहेतव:,ये प्राण आदि इन्द्रियाँ गुणवान् हैं, अतः अपने शुभाशुभ विषयोंरूप गुणोंका उपभोग करती हैं। मैं निर्गुण और अनन्त हूँ, (इनसे मेरा कोई सम्बन्ध नहीं है, यह समझ लेनेपर) ये सातों--प्राण आदि मोक्षके हेतु होते हैं
svaguṇaṁ bhakṣayanty ete guṇavantaḥ śubhāśubham | ahaṁ ca nirguṇo 'nantaḥ saptaite mokṣa-hetavaḥ ||
พราหมณ์กล่าวว่า “อินทรีย์เหล่านี้เป็นผู้มีคุณ จึงเสวยคุณของตนเอง—เป็นอารมณ์ทั้งมงคลและอัปมงคล. แต่เรานั้นไร้คุณ เป็นอนันต์ ไม่เกี่ยวข้องกับสิ่งเหล่านั้น. เมื่อรู้ชัดดังนี้ ทั้งเจ็ด—เริ่มด้วยปราณและอินทรีย์—ย่อมเป็นเหตุแห่งโมกษะ”
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse distinguishes the guṇa-bound faculties (prāṇa and senses), which undergo and ‘consume’ auspicious and inauspicious experiences, from the Self that is nirguṇa and infinite. Liberation arises when one knows the Self as unattached and not identical with these guṇa-driven processes; then the very same faculties become instruments supporting release rather than bondage.
A Brahmin speaker is instructing about inner constitution: the senses and vital functions naturally engage with their objects and generate mixed moral results, but the true ‘I’ is beyond these qualities. He frames this insight as a practical turning point—understanding the Self’s separateness converts the ‘seven’ (prāṇa and related faculties) into means toward mokṣa.