Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Kṛṣṇa–Arjuna Saṃvāda in Indraprastha: Consolation, Legitimation, and Leave for Dvārakā (आश्वमेधिकपर्व, अध्याय १५)

यद्यपि पाण्डुपुत्र युधिष्ठिर हमारे शासक और शिक्षक हैं तो भी हमलोगोंने शिक्षा दी है और जन श्रेष्ठ महात्माने हमारी उन सभी बातोंको भलीभाँति स्वीकार किया है ।।

vāyudeva uvāca | yady api pāṇḍuputra yudhiṣṭhira asmākaṃ śāsakaś ca śikṣakaś ca, tathāpi vayam eva śikṣāṃ dattavantaḥ; janaśreṣṭho mahātmā ca asmākaṃ tāḥ sarvāḥ kathāḥ samyag abhyupagataḥ || dharmaputre hi dharmajñe kṛtajñe satyavādini | satyaṃ dharmo matiś cāgryā sthitiś ca satataṃ sthirā ||

แม้ยุดิษฐิระโอรสแห่งปาณฑุจะทรงเป็นผู้ปกครองและเป็นครูของเรา แต่เราก็ได้ถวายคำสั่งสอน; และมหาตมะผู้เป็นยอดแห่งชนผู้นั้นทรงรับถ้อยคำของเราทั้งสิ้นด้วยจิตอันถูกต้อง. เพราะในธรรมหบุตร—ผู้รู้ธรรม กตัญญู และสัตย์วาจา—ความจริง ธรรมอันชอบ ปัญญาอันประเสริฐ และศักดิ์ศรีอันมั่นคง ย่อมตั้งมั่นแน่วแน่อยู่เป็นนิตย์

धर्मपुत्रेin the son of Dharma (Yudhiṣṭhira)
धर्मपुत्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्मपुत्र
FormMasculine, Locative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
धर्मज्ञेin (one who is) knower of dharma
धर्मज्ञे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootधर्मज्ञ
FormMasculine, Locative, Singular
कृतज्ञेin (one who is) grateful
कृतज्ञे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootकृतज्ञ
FormMasculine, Locative, Singular
सत्यवादिनिin (one who is) truth-speaking
सत्यवादिनि:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसत्यवादिन्
FormMasculine, Locative, Singular
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Nominative, Singular
धर्मःdharma/righteousness
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
मतिःintellect
मतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमति
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अग्र्याexcellent/supreme
अग्र्या:
TypeAdjective
Rootअग्र्य
FormFeminine, Nominative, Singular
स्थितिःsteadfast state/position
स्थितिः:
Karta
TypeNoun
Rootस्थिति
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
सततम्always/constantly
सततम्:
TypeIndeclinable
Rootसततम्
स्थिराstable/firm
स्थिरा:
TypeAdjective
Rootस्थिर
FormFeminine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyudeva (Wind-god)
Y
Yudhiṣṭhira (Dharmaputra, son of Pāṇḍu)

Educational Q&A

True leadership is marked by stable virtues: truthfulness, commitment to dharma, refined discernment, gratitude, and unwavering steadiness. Even a ruler-teacher like Yudhiṣṭhira remains exemplary because these qualities are continually firm in him, and he is receptive to sound counsel.

Vāyu speaks in praise of Yudhiṣṭhira, noting that although Yudhiṣṭhira is their superior and instructor, he still accepts instruction offered to him. The passage underscores Yudhiṣṭhira’s character—his truth, dharma, wisdom, and steadfast dignity.