Shloka 116
धृतराष्ट्रस्य वनप्रस्थानानुज्ञा | Permission for Dhṛtarāṣṭra’s Forest-Retirement
क्षत्रियाश्वैव वैश्याश्व शूद्राश्ैव समाययु: । उधर राजाका संदेश पाकर कुरुजांगलदेशके ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य और शाूद्र वहाँ आये। उन सबके हृदयमें बड़ी प्रसन्नता थी
kṣatriyāś caiva vaiśyāś ca śūdrāś caiva samāyayuḥ |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “เหล่ากษัตริย์ วรรณะไวศยะ และศูทรก็พร้อมใจกันมาชุมนุม เมื่อได้รับพระราชสาส์น ชาวกุรุชางคละ—พราหมณ์ กษัตริย์ ไวศยะ และศูทร—ต่างพากันมาถึงที่นั้น ดวงใจของทุกคนเปี่ยมด้วยความยินดีอย่างยิ่ง”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic social cohesion: people across varṇas respond together to a rightful royal summons, suggesting orderly civic life and mutual goodwill as a moral counterpoint to the disorder of conflict.
After receiving the king’s message, the inhabitants of the Kuru-jāṅgala region—explicitly including all four varṇas in the prose context—arrive at the designated place, joyful and united.