Shloka 30
धृतराष्ट्रस्य पश्चात्तापः तथा वनप्रस्थानानुज्ञा | Dhṛtarāṣṭra’s Remorse and Request for Forest-Retirement
उग्रदण्डप्रधानाश्न मिथ्या व्याहारिणस्तथा । आक्रोष्टारश्न लुब्धाश्न हर्तार: साहसप्रिया:,“जो दूसरोंसे घूस लेनेकी रुचि रखते हों, परायी स्त्रियोंसे जिनका सम्पर्क हो, जो विशेषत: कठोर दण्ड देनेके पक्षपाती हों, झूठा फैसला देते हों, जो कटुवादी, लोभी, दूसरोंका धन हड़पनेवाले, दुस्साहसी, सभाभवन और उद्यान आदिको नष्ट करनेवाले तथा सभी वर्णके लोगोंको कलंकित करनेवाले हों, उन न्यायाधिकारियोंको देश-कालका ध्यान रखते हुए सुवर्णदण्ड अथवा प्राणदण्डके द्वारा दण्डित करना चाहिये
ugradaṇḍapradhānāś ca mithyāvyāhāriṇas tathā | ākroṣṭāraś ca lubdhāś ca hartāraḥ sāhasapriyāḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “เจ้าหน้าที่ผู้เอนเอียงไปสู่ทัณฑ์อันโหด ผู้ตัดสินเท็จ ผู้ชอบด่าทอ โลภะจัด ฉกฉวยทรัพย์ผู้อื่น และหลงใหลความรุนแรงอันบ้าบิ่น—คนเช่นนั้น พึงลงโทษโดยคำนึงถึงกาลเทศะ ด้วยการปรับเป็นทอง หรือเมื่อสมควรด้วยโทษถึงชีวิต”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse condemns corrupt and violent judicial conduct—false judgments, greed, abuse, and unlawful seizure—and teaches that rulers must uphold dharma by punishing such officials appropriately, using fines or even capital punishment when necessary, with due regard to context (deśa-kāla).
Vaiśaṃpāyana is describing standards of governance and justice in the Ashramavāsika context, listing types of unethical officials and stating the proper royal response: proportionate punishment to protect social order and moral law.