Shloka 18
अध्याय ३३ — धृतराष्ट्रस्य कुशलप्रश्नाः तथा विदुरस्य योगसमाधिः
Chapter 33: Dhṛtarāṣṭra’s Welfare-Inquiries and Vidura’s Yogic Absorption
येन येन शरीरेण करोत्ययमनीभश्वर: । तेन तेन शरीरेण तदवश्यमुपाश्चुते । मानसं मनसा<5प्रोति शरीरं च शरीरवान्
yena yena śarīreṇa karoty ayam anībhīśvaraḥ | tena tena śarīreṇa tad avaśyam upāśnute | mānasaṃ manasā prāpnoti śarīraṃ ca śarīravān |
วิญญาณผู้ตกอยู่ในอำนาจผู้อื่นและไร้อิสรภาพนี้ กระทำกรรมด้วยกายใด ๆ ก็ตาม ย่อมเสวยผลกรรมด้วยกายนั้น ๆ อย่างหลีกเลี่ยงมิได้ ผลแห่งกรรมทางใจย่อมปรากฏในใจเอง ส่วนผลแห่งกรรมทางกายย่อมต้องเสวยด้วยการรับกายและทนทุกข์อยู่ในกายนั้น
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Actions and their results correspond in kind and medium: deeds done through a particular body are inevitably experienced through that same embodied condition; mental acts bear fruit in the mind, while physical acts bear fruit through embodied experience. The verse stresses inescapable moral causality (karma-phala) even for a soul that is not fully independent.
Vaiśampāyana is explaining a doctrinal point within the Ashramavāsika context: as the elders withdraw to the forest and reflect on life’s outcomes, the text emphasizes how beings must undergo the consequences of their deeds, linking ethical conduct to inevitable experiential results.