Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Chatra–Upānah Dāna: Origin Narrative

Jamadagni–Reṇukā–Sūrya Saṃvāda

ऋषिस्तथा गालवो<थाष्टकश्न भरद्वाजो5रुन्धती वालखिल्या: । शिबिर्दिलीपो नहुषो<म्बरीषो राजा ययातिर्धुन्धुमारो5थ पूरु:,राजन! ऐसा निश्चय करके शुक्र, अंगिरा, विद्वान्‌ कवि, अगस्त्य, नारद, पर्वत, भृगु, वसिष्ठ, कश्यप, गौतम, विश्वामित्र, जमदग्नि, गालव मुनि, अष्टक, भरद्वाज, अरुन्धती, वालखिल्यगण, शिबि, दिलीप, नहुष, अम्बरीष, राजा ययाति, धुन्धुमार और पूरु--ये सभी राजर्षि तथा ब्रह्मर्षि वज्रधारी महानुभाव वृत्रहन्ता शतक्रतु इन्द्रको आगे करके यात्राके लिये निकले और सभी तीर्थोमें घूमते हुए माघ मासकी पूर्णिमा तिथिको पुण्यसलिला कौशिकी नदीके तटपर जा पहुँचे

ṛṣiḥ tathā gālavaḥ atha āṣṭakaḥ bharadvājaḥ arundhatī vālakhilyāḥ | śibiḥ dilīpaḥ nahuṣaḥ ambārīṣaḥ rājā yayātiḥ dhundhumāraḥ atha pūruḥ ||

ภีษมะกล่าวว่า “และยังมีเหล่าฤๅษีคือ คาลวะ อัษฏกะ ภารทวาชะ อรุนธตี และหมู่วาลขิลยะ ตลอดจนราชฤๅษีคือ ศิพิ ทิลีปะ นหุษะ อัมพรีษะ พระเจ้ายะยาติ ธุนธุมาระ และปูรุ ทั้งหมดนี้ตั้งปณิธานมั่น แล้วให้อินทร์ผู้ทรงวัชระ ผู้สังหารวฤตร เป็นผู้นำหน้า จาริกไปตามตีรถะทั้งหลาย จนถึงวันเพ็ญเดือนมาฆะ จึงมาถึงฝั่งแม่น้ำเกาศิกีอันมีสายน้ำเป็นมงคล”

ऋषिःsage
ऋषिः:
Karta
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाalso/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
गालवःGālava
गालवः:
Karta
TypeNoun
Rootगालव
FormMasculine, Nominative, Singular
अथthen/and
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
अष्टकःAṣṭaka
अष्टकः:
Karta
TypeNoun
Rootअष्टक
FormMasculine, Nominative, Singular
भरद्वाजःBharadvāja
भरद्वाजः:
Karta
TypeNoun
Rootभरद्वाज
FormMasculine, Nominative, Singular
अरुन्धतीArundhatī
अरुन्धती:
Karta
TypeNoun
Rootअरुन्धती
FormFeminine, Nominative, Singular
वालखिल्याःthe Vālakhilyas (a group of sages)
वालखिल्याः:
Karta
TypeNoun
Rootवालखिल्य
FormMasculine, Nominative, Plural
शिबिःŚibi
शिबिः:
Karta
TypeNoun
Rootशिबि
FormMasculine, Nominative, Singular
दिलीपःDilīpa
दिलीपः:
Karta
TypeNoun
Rootदिलीप
FormMasculine, Nominative, Singular
नहुषःNahuṣa
नहुषः:
Karta
TypeNoun
Rootनहुष
FormMasculine, Nominative, Singular
अम्बरीषःAmbarīṣa
अम्बरीषः:
Karta
TypeNoun
Rootअम्बरीष
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
ययातिःYayāti
ययातिः:
Karta
TypeNoun
Rootययाति
FormMasculine, Nominative, Singular
धुन्धुमारःDhundhumāra
धुन्धुमारः:
Karta
TypeNoun
Rootधुन्धुमार
FormMasculine, Nominative, Singular
अथand then/also
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
पूरुःPūru
पूरुः:
Karta
TypeNoun
Rootपूरु
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
G
Gālava
Ā
Āṣṭaka
B
Bharadvāja
A
Arundhatī
V
Vālakhilyas
Ś
Śibi
D
Dilīpa
N
Nahuṣa
A
Ambārīṣa
Y
Yayāti
D
Dhundhumāra
P
Pūru
I
Indra
V
Vṛtra
K
Kauśikī River
M
Māgha (month)
P
Pūrṇimā (full moon)

Educational Q&A

The verse elevates tīrtha-yātrā (pilgrimage) as a disciplined, collective act rooted in firm resolve (niścaya), where sages and righteous kings seek merit through sacred travel and association with exemplary beings—symbolized by placing Indra, the upholder of cosmic order, at the forefront.

Bhishma lists a distinguished assembly of sages and royal sages who, after deciding upon a pilgrimage, travel through many sacred sites and arrive on Māgha full moon at the Kauśikī River’s holy bank, with Indra leading the procession.