Chatra–Upānah Dāna: Origin Narrative
Jamadagni–Reṇukā–Sūrya Saṃvāda
शुक्रोउज़िराश्वैव कविश्व विद्वां- स्तथा ह्ुगस्त्यो नारदपर्वतौ च | भगुर्वसिष्ठ: कश्यपो गौतमश्न विश्वामित्रो जमदग्निश्व राजन्,राजन! ऐसा निश्चय करके शुक्र, अंगिरा, विद्वान् कवि, अगस्त्य, नारद, पर्वत, भृगु, वसिष्ठ, कश्यप, गौतम, विश्वामित्र, जमदग्नि, गालव मुनि, अष्टक, भरद्वाज, अरुन्धती, वालखिल्यगण, शिबि, दिलीप, नहुष, अम्बरीष, राजा ययाति, धुन्धुमार और पूरु--ये सभी राजर्षि तथा ब्रह्मर्षि वज्रधारी महानुभाव वृत्रहन्ता शतक्रतु इन्द्रको आगे करके यात्राके लिये निकले और सभी तीर्थोमें घूमते हुए माघ मासकी पूर्णिमा तिथिको पुण्यसलिला कौशिकी नदीके तटपर जा पहुँचे
bhīṣma uvāca | śukro 'ṅgirāś caiva kaviś ca vidvān tathā hy agastyo nārada-parvatau ca | bhṛgur vasiṣṭhaḥ kaśyapo gautamaś ca viśvāmitro jamadagniś ca rājan | gālavaḥ aṣṭako bharadvājo 'rundhatī vālkhyilya-gaṇāḥ śibiḥ dilīpo nahuṣo 'mbarīṣaḥ yāyātiḥ rājā dhundhumāraḥ puruś ca | ete sarve rājarṣayaś ca brahmarṣayaś ca vajradharaṃ vṛtrahantaṃ śatakratum indram agrataḥ kṛtvā yātrārthaṃ niryayuḥ | sarva-tīrthāni paryaṭantaḥ māgha-māsa-pūrṇimāyāṃ puṇya-salilāyāḥ kauśikyā nadī-tīre samupajagmuḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า “ข้าแต่ราชัน! ครั้นตั้งปณิธานมั่นแล้ว ศุกร อังคิรส ฤๅษีกวีผู้ทรงปัญญา อคัสตยะ นารทและปารวตะ ภฤคุ วสิษฐะ กัศยปะ โคตมะ วิศวามิตร และชะมทัคนิ—พร้อมทั้งคาลวะ อัษฏกะ ภารทวาชะ อรุนธตี หมู่ฤๅษีวาลขิลยะ และราชฤๅษีทั้งหลายคือ ศิพิ ทิลีปะ นหุษะ อัมพรีษะ พระเจ้ายะยาติ ธุนธุมาระ และปูรุ—เหล่าราชฤๅษีและพรหมฤๅษีทั้งหมดนั้น ได้ออกเดินทางอันศักดิ์สิทธิ์ โดยให้อินทร์ผู้ทรงวัชระ ผู้สังหารวฤตร ผู้ประกอบยัญญ์ร้อยครั้ง เป็นผู้นำหน้า แล้วเที่ยวไปตามตีรถะทั้งหลาย จนถึงวันเพ็ญเดือนมาฆะ จึงมาถึงฝั่งแม่น้ำเกาศิกีอันมีสายน้ำเป็นมงคล”
भीष्म उवाच
The verse highlights an ethical model: even the most accomplished sages and righteous kings undertake tīrtha-yātrā with firm resolve, seeking purification, merit, and the maintenance of dharmic order through disciplined travel, sacred bathing, and reverence for holy places.
Bhishma enumerates a large assembly of brahmarṣis and rājarṣis who set out together on pilgrimage, placing Indra at the forefront, visiting many tīrthas, and finally reaching the bank of the Kaushiki river on the auspicious full-moon day of Māgha.