Shloka 15
Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्
देवेभ्यश्न पितृभ्यश्न संश्रितेभ्यस्तथैव च | अवशिष्टनि यो भुंक्ते तमाहुर्विघसाशिनम्
devebhyaś ca pitṛbhyaś ca saṁśritebhyaś tathaiva ca | avaśiṣṭaṁ yo bhuṅkte tam āhur vighasāśinam ||
ภีษมะกล่าวว่า “ผู้ใดถวายอาหารก่อนแด่เทพทั้งหลาย แด่บรรพชน และแก่ผู้ที่พึ่งพาอาศัยตน แล้วจึงกินส่วนที่เหลือ ผู้นั้นเรียกว่า ‘วิฆสาศิน’ คือผู้ดำรงชีพด้วยเศษที่เหลือหลังการแบ่งปันอันชอบธรรม.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
One should not consume food as a private entitlement. Dharma requires first honoring higher obligations—offerings to devas and pitṛs—and social obligations—feeding dependents/those under one’s protection—before eating what remains. Such disciplined, sharing-based consumption is praised as vighasāśin.
In Bhīṣma’s instruction on dharma (Anuśāsana Parva), he defines a virtuous mode of household living: the proper order of giving and eating. The verse characterizes the person who eats only after offerings and distribution as ‘vighasāśin’.