Shloka 13
अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता
Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality
सोमविक्रयिणे विष्ठा भिषजे पूयशोणितम्
bhīṣma uvāca | somavikrayiṇe viṣṭhā bhiṣaje pūyaśoṇitam |
ภีษมะกล่าวว่า “ภัตตาหารศราทธะเมื่อมอบแก่ผู้ขายโสม ย่อมเป็นดุจอุจจาระสำหรับปิตฤ; และเมื่อเลี้ยงแก่แพทย์ ย่อมเป็นดุจหนองและโลหิต—ปิตฤไม่พึงรับ. อีกทั้งทานศราทธะที่ให้แก่ผู้เลี้ยงชีพด้วยการประกอบพิธีบูชาในเทวสถาน ย่อมสูญเปล่า ไม่ให้ผล. อาหารที่ให้แก่ผู้ปล่อยเงินกู้กินดอกย่อมให้ผลไม่มั่นคง; และสิ่งที่ให้แก่พ่อค้าในศราทธะ ย่อมไม่ก่อประโยชน์ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Śrāddha offerings are not merely about giving food; the recipient’s suitability (as defined by dharma-text norms) affects the spiritual efficacy. Bhishma uses stark metaphors to warn that giving śrāddha-food to certain livelihoods is treated as ritually unfit and fruitless for the ancestors.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Bhishma is teaching Yudhiṣṭhira about dharma, specifically rules and cautions regarding śrāddha and charitable gifts. This verse lists categories of recipients considered improper for śrāddha, emphasizing consequences for the rite’s intended benefit to the Pitṛs.