Shloka 11
Chapter 85: Suvarṇasya Janma ca Pradāna-Phalam
The Origin of Gold and the Merit of Gifting
गाव ऊचु: अध्रुवा चपला च त्वं सामान्या बहुभि: सह । न त्वामिच्छाम भद्ठरं ते गम्यतां यत्र रंस्यसे,गौओंने कहा--देवि! तुम चंचला हो। कहीं भी स्थिर होकर नहीं रहती। इसके सिवा तुम्हारा बहुतोंके साथ एक-सा सम्बन्ध है; इसलिये हम तुम्हें नहीं चाहती हैं। तुम्हारा कल्याण हो। तुम जहाँ आनन्दपूर्वक रह सको, जाओ
gāva ūcuḥ—adhruvā capalā ca tvaṃ sāmānyā bahubhiḥ saha | na tvām icchāma bhadraṃ te gamyatāṃ yatra raṃsyase ||
เหล่าโคกล่าวว่า “โอ้เทวี! ท่านไม่มั่นคงและแปรปรวน ไม่เคยตั้งอยู่ ณ ที่ใดเลย อีกทั้งยังเป็นสิ่งที่หลายคนมีร่วมกัน ดังนั้นเรามิปรารถนาท่าน ขอความสวัสดีจงมีแก่ท่าน—จงไปยังที่ซึ่งท่านจะอยู่ได้อย่างรื่นรมย์เถิด”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse criticizes instability and indiscriminate association: what is fickle and ‘common to many’ is rejected by a community seeking steadiness, exclusivity, and propriety; it also models a firm boundary set without malice (“bhadraṃ te”).
Within Bhīṣma’s discourse, the cows speak directly to a feminine addressee (addressed as ‘devi’ in the Hindi gloss), dismissing her for being restless and shared among many, and telling her to go where she can find enjoyment elsewhere.