Shloka 54
Phala of Vrata, Niyama, Svādhyāya, Dama, Satya, Brahmacarya, and Service (व्रत-नियम-स्वाध्याय-दम-सत्य-ब्रह्मचर्य-शुश्रूषा-फलप्रश्नः)
प्राप्त्या पुष्टया लोकसंरक्षणेन गावस्तुल्या: सूर्यपादै: पृथिव्याम् शब्दश्नैक: संततिश्नोपभोगा- स्तस्माद् गोद: सूर्य इवावभाति,'प्राप्ति, पुष्टि तथा लोकरक्षा करनेके द्वारा गौएँ इस पृथ्वीपर सूर्यकी किरणोंके समान मानी गयी हैं। एक ही “गो” शब्द धेनु और सूर्य-किरणोंका बोधक है। गौओंसे ही संतति और उपभोग प्राप्त होते हैं; अतः गोदान करनेवाला मनुष्य किरणोंका दान करनेवाले सूर्यके ही समान माना जाता है
prāptyā puṣṭyā lokasaṃrakṣaṇena gāvas tulyāḥ sūryapādaiḥ pṛthivyām | śabdaś caikaḥ “go” iti santatiś copabhogāḥ—tasmād godaḥ sūrya ivāvabhāti ||
ด้วยการบันดาลความอุดมสมบูรณ์ การหล่อเลี้ยง และการคุ้มครองโลก โคทั้งหลายจึงถูกนับว่าเสมอด้วยรัศมีแห่งสุริยะบนแผ่นดินนี้ คำว่า “โค (go)” คำเดียวหมายได้ทั้งโคและลำแสงอาทิตย์ จากโคย่อมเกิดวงศ์สกุลและปัจจัยแห่งความรื่นรมย์กับการดำรงชีพ; เพราะฉะนั้นผู้ถวายทานโคย่อมส่องสว่างดุจสุริยะ ราวกับมอบรัศมีทั้งหลาย
नाचिकेत उवाच
Educational Q&A
Cow-gift (go-dāna) is praised as a high form of charity because cows sustain society through prosperity, nourishment, and protection of worldly welfare; thus the donor gains radiance and merit comparable to the sun that gives rays.
Nāciketa explains, using a linguistic and symbolic point (the word ‘go’ meaning both cow and sunbeam), why cows are likened to the sun’s rays and why the giver of cows is honored as shining like the sun.