Shloka 28
Phala of Vrata, Niyama, Svādhyāya, Dama, Satya, Brahmacarya, and Service (व्रत-नियम-स्वाध्याय-दम-सत्य-ब्रह्मचर्य-शुश्रूषा-फलप्रश्नः)
सर्वान् दृष्टवा तदहं धर्मराज- मवोचं वै प्रभविष्णुं पुराणम् क्षीरस्यैता: सर्पिषश्नैव नद्य: शश्वत्सत्रोता: कस्य भोज्या: प्रदिष्टा:,“उन सबको देखकर मैंने प्रभावशाली पुरातन देवता धर्मराजसे कहा--'प्रभो! ये जो घी और दूधकी नदियाँ बहती रहती हैं, जिनका स्रोत कभी सूखता नहीं है, किनके उपभोगमें आती हैं--इन्हें किनका भोजन नियत किया गया है?”
sarvān dṛṣṭvā tad ahaṃ dharmarājam avoceṃ vai prabhaviṣṇuṃ purāṇam | kṣīrasya etāḥ sarpiṣaś caiva nadyaḥ śaśvat-srotāḥ kasya bhojyāḥ pradiṣṭāḥ ||
ครั้นเห็นทั้งหมดนั้นแล้ว ข้าพเจ้าจึงกราบทูลพระธรรมราชผู้เก่าแก่ทรงเดชว่า “ข้าแต่พระผู้เป็นนาย สายน้ำนมและเนยใสเหล่านี้ไหลไม่ขาดสาย ต้นธารไม่เคยเหือดแห้ง ได้ทรงกำหนดให้ผู้ใดเป็นผู้เสวยเป็นอาหารเล่า?”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic inquiry into how enjoyment and sustenance in the otherworld are apportioned: unending abundance is not random but ‘assigned’ according to moral law (dharma) and the fruits of actions.
Bhishma, after witnessing a wondrous scene of inexhaustible rivers of milk and ghee, questions Dharmaraja (Yama) about who is entitled to partake of them—prompting an explanation of karmic entitlement and the distribution of rewards.