Shloka 51
Nṛga-upākhyāna: Brāhmaṇa-sva and the Consequence of Misappropriated Gift-Cattle (कृकलास-रूपे नृगोपाख्यानम्)
न वधार्थ प्रदातव्या न कीनाशे न नास्तिके । गोजीविने न दातव्या तथा गौर्भरतर्षभ
bhīṣma uvāca | na vadhārthaṃ pradātavyā na kīn̄āśe na nāstike | gojīvine na dātavyā tathā gaur bharatarṣabha | gorasānāṃ na vikretur apañcayajanasya ca |
ภีษมะกล่าวว่า “โอ ยอดแห่งวงศ์ภารตะ ไม่พึงให้โคแก่ผู้ขอไปเพื่อฆ่า ไม่พึงให้แก่คนฆ่าสัตว์ ไม่พึงให้แก่นาสติกะ ผู้ดำรงชีพด้วยการเอาเปรียบโค ผู้ขายน้ำนมและผลิตภัณฑ์นม และผู้ละเลยปัญจยัชญะทั้งห้า ทานแห่งโคเป็นความไว้วางใจอันศักดิ์สิทธิ์ ควรมอบแก่ผู้ที่จะคุ้มครองและเทิดทูนเท่านั้น”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that the merit of go-dāna (gifting a cow) depends on the recipient’s dharmic conduct and intention. A cow should not be given where it will be harmed, commodified, or placed with someone who rejects or neglects foundational duties; the donor must ensure the gift supports protection and righteous living.
In the Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma, especially the ethics of gifts and conduct. Here he specifies disqualifications for recipients of a cow, framing go-dāna as a sacred responsibility rather than a mere transfer of property.