Shloka 43
दानफलप्रकरणम् — उपानहदानं, तिलदानं, भूमिदानं, गोदानं, अन्नदानं च
Gifts and Their Stated Results: Footwear, Sesame, Land, Cows, and Food
जिनका राजा धर्मको न जाननेवाला और नास्तिक होता है, वे लोग न तो सुखसे सोते हैं और न सुखसे जागते ही हैं; अपितु उस राजाके दुराचारसे सदैव उद्विग्न रहते है। ऐसे राजाके राज्यमें बहुधा योगक्षेम नहीं प्राप्त होते ।।
atha yeṣāṃ punaḥ prājño rājā bhavati dhārmikaḥ | sukhaṃ te pratibudhyante susukhaṃ prasvapanti ca ||
ภีษมะกล่าวว่า “แต่ในแว่นแคว้นที่พระราชาทรงปรีชาญาณและทรงตั้งมั่นในธรรมะ ไพร่ฟ้าประชาราษฎร์ย่อมอยู่โดยปราศจากความหวาดกลัวอันต่อเนื่อง เขาตื่นขึ้นด้วยความสงบ และหลับด้วยความสบายลึกซึ้ง เพราะการปกครองอันชอบธรรมย่อมคุ้มครองโยคเกษมะของเขาและทำให้แผ่นดินมั่นคง”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s character directly shapes public well-being: when the king is wise and dharmic, society gains security and mental peace, symbolized by people sleeping and waking happily.
In Bhishma’s instruction on dharma and royal conduct, he contrasts the misery caused by an unrighteous ruler with the calm prosperity found under a prudent, righteous king.