Shloka 253
गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
कारावरो निषाद्यां तु चर्मकार: प्रसूयते । इस प्रकार ये तीन नीच जातिके मनुष्य आयोगवीकी संतानें हैं। निघाद जातिकी स्त्रीका यदि वैदेहक जातिके पुरुषसे संसर्ग हो तो क्षुद्र, अन्ध्र और कारावर नामक जातिवाले पुत्रोंकी उत्पत्ति होती है। इनमेंसे क्षुद्र और अन्ध्र तो गाँवसे बाहर रहते हैं और जंगली पशुओंकी हिंसा करके जीविका चलाते हैं तथा कारावर मृत पशुओंके चमड़ेका कारबार करता है। इसलिये चर्मकार या चमार कहलाता है
kārāvaro niṣādyāṃ tu carmakāraḥ prasūyate |
ภีษมะกล่าวว่า “จากหญิงนิษาทะ (นิษาที) ย่อมเกิดผู้ชื่อ ‘การาวระ’; และยังเกิด ‘จรมการะ’ ผู้ทำงานหนังสัตว์” ในตอนนี้ภีษมะกำลังอธิบายการจัดจำแนกตามกำเนิดและอาชีพตามคติเดิม ว่าจากความสัมพันธ์แบบปะปนบางอย่างมีผู้ถูกนับว่าอยู่ชานหมู่บ้าน และเลี้ยงชีพด้วยการล่าหรือด้วยงานหนังจากสัตว์ที่ตายแล้ว จึงเรียกว่า ‘จรมการะ’ คือผู้ทำงานหนัง
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse is part of Bhishma’s instructional catalog of traditional social classifications, linking birth (especially mixed unions) with named communities and customary occupations. It reflects a prescriptive social taxonomy rather than a universal ethical ideal, and it is presented as an explanatory scheme for social roles and livelihoods.
In Anushasana Parva, Bhishma is instructing Yudhishthira on dharma and social regulations. Here he continues a section describing the origins and occupations of various groups said to arise from particular unions, mentioning Kārāvara and Carmakāra in connection with a Niṣādī.