Shloka 41
Cyavana’s Water-Vow and the Ethics of Cohabitation (स्नेह-सम्वास-धर्मः)
विहितं दृश्यते राजन् सागरान्तां च मेदिनीम् | क्षत्रियो हि स्वधर्मेण श्रियं प्राप्रोति भूयसीम् । राजा दण्डधरो राजन रक्षा नान्यत्र क्षत्रियात्
vihitaṃ dṛśyate rājan sāgarāntāṃ ca medinīm | kṣatriyo hi svadharmeṇa śriyaṃ prāpnoti bhūyasīm | rājā daṇḍadharo rājan rakṣā nānyatra kṣatriyāt | rājā yudhiṣṭhira |
ภีษมะกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา ในศาสตราได้บัญญัติไว้ว่าอธิปไตยเหนือแผ่นดินจรดมหาสมุทรเป็นของกษัตริย์วรรณะกษัตริย์. กษัตริย์ย่อมได้ศรีและความรุ่งเรืองอันยิ่งใหญ่ด้วยการยืนมั่นในธรรมของตน. ข้าแต่พระราชา ผู้ปกครองทรงเป็นผู้ทรงทัณฑะ; การคุ้มครองย่อมมิอาจได้จากที่ใดอื่นนอกจากกษัตริย์—โอ้ ยุธิษฐิระ”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that political authority, prosperity, and especially the duty of protection are śāstrically assigned to the Kṣatriya; the king must wield daṇḍa (lawful punishment) to secure order and safety.
In his instruction to King Yudhiṣṭhira on rājadharma, Bhīṣma emphasizes the Kṣatriya’s role as ruler and protector, asserting that security and governance depend on the king’s disciplined use of authority.