Shloka 18
Devaśarmā–Vipula Dialogue on Ahorātra–Ṛtu as Moral Witnesses (अनुशासन पर्व, अध्याय ४३)
विशेषेण तु राजेन्द्र वत्रहा पाकशासन: । उसका रूप देखकर देवता, गन्धर्व और दानव भी मतवाले हो जाते थे। राजेन्द्र! वृत्रासुरका वध करनेवाले पाकशासन इन्द्र उस स्त्रीपर विशेषरूपसे आसक्त थे ।। नारीणां चरितज्ञश्न देवशर्मा महामुनि:
viśeṣeṇa tu rājendra vṛtrahā pākaśāsanaḥ | tasyā rūpaṃ dṛṣṭvā devatā gandharvāś ca dānavāś ca matta-bhāvam āpadyante sma | rājendra vṛtrāsura-vadha-kartā pākaśāsana indras tasyāṃ striyāṃ viśeṣata āsakta āsīt || nārīṇāṃ carita-jñaś ca devaśarmā mahāmuniḥ |
ภีษมะกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชาผู้ประเสริฐ ปากศาสนะอินทร์—ผู้สังหารวฤตระ—หลงใหลสตรีนางนั้นเป็นพิเศษ ครั้นเห็นรูปโฉมของนางแล้ว แม้เหล่าเทพ คนธรรพ์ และทานพ ก็ยังเมามัวด้วยกามคุณ ดังนั้น ข้าแต่พระราชาผู้เลิศ ศักระผู้เลื่องชื่อในการปราบวฤตราสูรจึงถูกดึงดูดต่อนางอย่างเด่นชัด และเทวศรรมา มหาฤษี เป็นผู้รู้เท่าทันจริตและความประพฤติของสตรีทั้งหลาย”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even the mightiest—Indra himself—can be overpowered by attraction; therefore dharma requires vigilance, restraint, and discernment, especially for rulers whose lapses can have wider consequences.
Bhīṣma describes a woman whose beauty overwhelms even celestial beings, emphasizing that Indra (Vṛtra’s slayer) became particularly attached to her, and he introduces Devaśarmā as a sage knowledgeable about women’s conduct, setting up further counsel or exemplum.