Shloka 16
Vipulopākhyāna—Ruci-rakṣā and Śakra’s Māyā (विपुलोपाख्यानम्—रुचिरक्षणं शक्रमाया च)
लोकयात्रा च द्रष्टव्या धर्मशक्षात्महितानि च । एवं नरो वर्तमान: शाश्षतीर्वर्धती समा:
lokayātrā ca draṣṭavyā dharmaś ca ātmāhitāni ca | evaṁ naro vartamānaḥ śāśvatīr vardhatī samāḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า “พึงเพ่งดูโลกยาตรา—ว่าผู้คนดำรงชีพและดำเนินกิจการกันอย่างไร—และพึงใคร่ครวญธรรมะกับหนทางแห่งสวัสดิภาพแท้ของตนด้วย ผู้ที่ดำรงตนเช่นนี้ ย่อมเจริญขึ้นโดยลำดับในความรุ่งเรืองและความผาสุกอันยั่งยืน”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Balance practical awareness of worldly dealings (lokayātrā) with reflection on dharma and one’s genuine welfare; such integrated living leads to sustained growth and well-being.
In the Anushasana Parva’s instructional discourse, Bhishma continues advising on right conduct, emphasizing that ethical life must be joined with clear-eyed understanding of society and thoughtful pursuit of true personal good.