Previous Verse
Next Verse

Shloka 88

मातङ्ग–शक्रसंवादः

Mataṅga–Śakra Dialogue on Tapas, Status, and Moral Qualities

इयं गज्नेति नियतं प्रतिष्ठा गुहस्य रुक्मस्य च गर्भयोषा । प्रातस्त्रिवर्गा घृतवहा विपाष्मा गड़ावतीर्णा वियतो विश्वतोया,'ये गंगाजी हैं--ऐसा कहकर जो दूसरे मनुष्योंको उनका दर्शन कराता है, उसके लिये भगवती भागीरथी सुनिश्चित प्रतिष्ठा (अक्षय पद प्रदान करनेवाली) हैं। वे कार्तिकेय और सुवर्णको अपने गर्भमें धारण करनेवाली, पवित्र जलकी धारा बहानेवाली और पाप दूर करनेवाली हैं। वे आकाशसे पृथ्वीपर उतरी हुई हैं। उनका जल सम्पूर्ण विश्वके लिये पीने योग्य है। उनमें प्रातः:काल स्नान करनेसे धर्म, अर्थ और काम तीनों वर्गोंकी सिद्धि होती है

iyaṃ gaṅgeti niyataṃ pratiṣṭhā guhasya rukmasya ca garbhayoṣā | prātas trivargā ghṛtavahā vipāśmā gaṅgāvatīrṇā viyato viśvatoyā ||

ผู้ใดกล่าวด้วยความแน่ชัดว่า “นี่คือคงคา” แล้วชี้นำให้ผู้อื่นได้เห็นนาง ผู้นั้นย่อมได้ที่พึ่งอันมั่นคงไม่เสื่อมสูญจากพระนางภาคีรถีผู้เป็นมงคล นางเป็นสายน้ำศักดิ์สิทธิ์ผู้ทรงกุหะ (สกันทะ/การ์ตติเกยะ) และทองไว้ในครรภ์ หลั่งไหลเป็นธารบริสุทธิ์อันหล่อเลี้ยงดุจเนยใส และขจัดบาป นางเสด็จจากฟ้าลงสู่แผ่นดิน น้ำของนางเหมาะแก่การดื่มของโลกทั้งปวง อาบในนางยามรุ่งอรุณย่อมบันดาลความสำเร็จแห่งไตรวรรค์—ธรรม อรรถ และกาม

इयम्this (she)
इयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Nominative, Singular
गङ्गाGanga
गङ्गा:
Karta
TypeNoun
Rootगङ्गा
FormFeminine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
नियताम्certain, assured
नियताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनियत
FormFeminine, Accusative, Singular
प्रतिष्ठाम्firm standing; secure status
प्रतिष्ठाम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रतिष्ठा
FormFeminine, Accusative, Singular
गुहस्यof Guha (Kartikeya)
गुहस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootगुह
FormMasculine, Genitive, Singular
रुक्मस्यof gold
रुक्मस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootरुक्म
FormMasculine, Genitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
गर्भयोषाshe who bears in the womb (womb-bearing lady)
गर्भयोषा:
Karta
TypeNoun
Rootगर्भयोषा
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रातःin the morning
प्रातः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्रातः
त्रिवर्गाhaving the three aims (dharma-artha-kama)
त्रिवर्गा:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रिवर्ग
FormFeminine, Nominative, Singular
घृतवहाghee-bearing; flowing with clarified butter
घृतवहा:
Karta
TypeAdjective
Rootघृतवह
FormFeminine, Nominative, Singular
विपाप्माsin-removing; free from sin
विपाप्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootविपाप्मन्
FormFeminine, Nominative, Singular
गङ्गावतारिणीthe one who descended as Ganga
गङ्गावतारिणी:
Karta
TypeNoun
Rootगङ्गावतारिणी
FormFeminine, Nominative, Singular
वियतःfrom the sky
वियतः:
Apadana
TypeNoun
Rootवियत्
FormNeuter, Ablative, Singular
विश्वतोयाwhose water is for all the world
विश्वतोया:
Karta
TypeAdjective
Rootविश्वतोय
FormFeminine, Nominative, Singular

सिद्ध उवाच

G
Gaṅgā
B
Bhāgīrathī
G
Guha (Skanda/Kārttikeya)
R
Rukma (gold)
V
Viyat (the sky/heaven)

Educational Q&A

Recognizing the Gaṅgā as sacred and guiding others to her darśana is itself meritorious; her dawn-bath is praised as purifying and as supporting the three legitimate aims of worldly life—dharma, artha, and kāma—thus linking devotion and ethical living with ritual purity.

A Siddha extols the greatness of the Gaṅgā (Bhāgīrathī), describing her heavenly descent, her sin-destroying waters, and the spiritual and worldly benefits gained by showing her to others and bathing in her at dawn.