Shloka 148
रुद्र-स्तवराजः (Rudra-Stavarāja) — Exempla of Śiva’s Boons and the Hymn’s Phalaśruti
९४७ देवासुरेश्वर:--देवताओं और असुरोंके ईश्वर, ९४८ विश्व:--विराट् स्वरूप, ९४९ देवासुरमहेश्वर:--देवताओं और असुरोंके महान् ईश्वर, ९५० सर्वदेवमय:--सम्पूर्ण देवस्वरूप, ९५१ अचिन्त्य:--अचिन्त्यस्वरूप, ९५२ देवतात्मा--देवताओंके अन्तरात्मा, ९५३ आत्मसम्भव:--स्वयम्भू ।।
udbhit trivikramaḥ vaidyo virajo nīrajo 'maraḥ | īḍyo hastīśvaraś caro vyāghro devasiṁho nararṣabhaḥ ||
วายุเทพตรัสว่า—พระองค์ทรงปรากฏเป็นสรรพสิ่งที่งอกงามจากแผ่นดิน เป็นตรีวิกรมผู้ก้าวสามย่างวัดโลกทั้งหลาย เป็นแพทย์ทิพย์ ไร้มลทิน บริสุทธิ์ยิ่ง และอมตะ พระองค์ทรงควรแก่การสรรเสริญ เป็นจอมแห่งช้าง เป็นผู้เคลื่อนไหวไม่หยุดและแผ่ซ่านทั่ว เป็นพยัคฆ์ผู้เกรียงไกร เป็นสิงห์ในหมู่เทวะ และเป็นโคอุสภะในหมู่มนุษย์—คือผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches reverent recognition of the Supreme through many epithets: as nature’s life (udbhit), as cosmic ruler (trivikrama), as healer (vaidya), and as perfectly pure and deathless (viraja, nīraja, amara). Ethically, it encourages aligning one’s conduct with purity, protection of life, and steadfast strength under dharma.
Vāyu-deva is reciting a praise-liturgy composed of divine names and attributes. The passage functions as a devotional enumeration that identifies the deity with mythic deeds, cosmic functions, and symbols of sovereign power, reinforcing the listener’s faith and orientation toward dharma.