Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

उष्णीषे परिगृलह्लीतां माद्रीपुत्रावुभी तथा । स्त्रियः कौरवनाथस्य भीष्मं कुरुकुलोद्वहम्‌

uṣṇīṣe parigṛhītāṁ mādrīputrāv ubhī tathā | striyaḥ kauravanāthasya bhīṣmaṁ kurukulodvaham ||

ครั้นนั้น สตรีแห่งเรือนกุรุก็เช่นกัน จับผ้าโพกศีรษะ (อุษณีษะ) ของโอรสทั้งสองแห่งมาทรี แล้วเข้าไปใกล้ท่านภีษมะ ผู้เป็นเสาหลักแห่งวงศ์กุรุ

उष्णीषेon/at the turban (head-dress)
उष्णीषे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootउष्णीष
FormNeuter, Locative, Singular
परिगृह्लीताम्(let them) take/hold around
परिगृह्लीताम्:
Karta
TypeVerb
Rootपरि-ग्रह्
FormImperative (Vidhiling/Loṭ), 3rd, Dual
माद्रीपुत्रौthe two sons of Madri (Nakula and Sahadeva)
माद्रीपुत्रौ:
Karta
TypeNoun
Rootमाद्रीपुत्र
FormMasculine, Nominative, Dual
उभौboth
उभौ:
Karta
TypeAdjective
Rootउभ
FormMasculine, Nominative, Dual
तथाlikewise/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karta
TypeNoun
Rootस्त्री
FormFeminine, Nominative, Plural
कौरवनाथस्यof the lord of the Kurus
कौरवनाथस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकौरवनाथ
FormMasculine, Genitive, Singular
भीष्मम्Bhishma
भीष्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Accusative, Singular
कुरुकुलोद्वहम्the upholder/ornament of the Kuru lineage
कुरुकुलोद्वहम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुरुकुलोद्वह
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhīṣma
M
Mādrī
N
Nakula
S
Sahadeva
K
Kuru lineage (Kuru-kula)
K
Kauravas (Kaurava side)
U
uṣṇīṣa (head-dress/turban)

Educational Q&A

The verse highlights a social-ethical moment: in crisis, the Kuru women turn to Bhīṣma as the senior moral authority and symbolic pillar of the dynasty. Their physical act of grasping (by the head-dress) conveys urgent supplication, underscoring the Mahābhārata theme that dharma is often sought from elders when the family order collapses.

Vaiśampāyana narrates that the women associated with the Kaurava household seize hold of the two sons of Mādrī—Nakula and Sahadeva—by their head-dress and, in that state of distress, approach Bhīṣma, described as the foremost upholder of the Kuru line.