Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

(देवता और ऋषि आदिके वंशकी नामावली इस प्रकार है--) सर्वभूतनमस्कृत

sarvabhūta-namaskṛtaḥ devāsura-guruḥ acintyaḥ anirdeśyaḥ sarveṣāṃ prāṇa-svarūpaḥ ayoni-jaḥ (svayambhūḥ) jagad-īśvaraḥ pitāmahaḥ bhagavān brahmā; tasya patnī satī sāvitrī devī; vedānāṃ utpatti-sthānaṃ jagat-kartā bhagavān nārāyaṇaḥ; trinetraḥ umāpatiḥ mahādevaḥ; deva-senā-patiḥ skandaḥ; viśākhaḥ; agniḥ; vāyuḥ; prakāśa-prasārakaḥ candramāḥ sūryaś ca; śacī-patiḥ indraḥ; yamarājaḥ; tasya patnī dhūmorṇā; varuṇaḥ gauryā saha; kuberaḥ ṛddhyā saha; saumyā surabhī gauḥ; maharṣiḥ viśravāḥ; saṅkalpaḥ; sāgaraḥ; gaṅgā-ādyā nadyaḥ; marut-gaṇaḥ; tapaḥ-siddhāḥ vālakhilyāḥ ṛṣayaḥ; śrī-kṛṣṇa-dvaipāyanaḥ vyāsaḥ; nāradaḥ; parvataḥ; viśvāvasuḥ; hāhā; hūhū; tumburuḥ; citrasenaḥ; vikhyātāḥ deva-dūtāḥ; mahā-saubhāgya-śālinyaḥ deva-kanyāḥ; divyāpsarasāṃ samūhaḥ—urvaśī, menakā, rambhā, miśrakeśī, alambuṣā, viśvācī, ghṛtācī, pañcacūḍā, tilottamā-ādayaḥ; dvādaśa ādityāḥ; aṣṭau vasavaḥ; ekādaśa rudrāḥ; aśvinī-kumārau; pitaraḥ; dharmaḥ; śāstra-jñānam; tapas-yā; dīkṣā; vyavasāyaḥ; pitāmahaḥ; rātriḥ; dinaṃ; marīci-nandanaḥ kaśyapaḥ; śukraḥ; bṛhaspatiḥ; maṅgalaḥ; budhaḥ; rāhuḥ; śanaiścaraḥ; nakṣatrāṇi; ṛtavaḥ; māsāḥ; pakṣāḥ; saṃvatsaraḥ; vinatā-putraḥ garuḍaḥ; samudraḥ; kadrū-putrāḥ sarpa-gaṇāḥ; śatadruḥ; vipāśā; candrabhāgā; sarasvatī; sindhuḥ; devikā; prabhāsaḥ; puṣkaraḥ; gaṅgā; mahānadī; veṇā; kāverī; narmadā; kulampunā; viśalyā; karatoyā; ambuvāhinī; sarayūḥ; gaṇḍakī; śoṇabhadraḥ; tāmrā; aruṇā; vetravatī; parṇāśā; gautamī; godāvarī; veṇyā; kṛṣṇaveṇā; adrijā; dṛṣadvatī; kāverī; cakṣuḥ; mandākinī; prayāgaḥ; prabhāsaḥ; naimiṣāraṇyam; vimala-sarovaraṃ (viśveśvara-sthānam); kurukṣetraṃ puṇya-tīrtham; uttamaḥ samudraḥ; tapas; dānam; jambū-mārgaḥ; hiraṇvatī; vitastā; plakṣavatī; vedavatī; mālavaḥ; aśvavatī; gaṅgā-dvāraṃ (haridvāraḥ); ṛṣikulyā; samudra-gāminyaḥ puṇyā nadyaḥ; carmaṇvatī; kauśikī; yamunā; bhīmarathī; bāhudā; māhendravāṇī; tridivā; nīlikā; sarasvatī; nandā; aparanandā; mahān hṛdaḥ; gayā; phalgu-tīrtham; dharmāraṇyam (devaiḥ yuktaṃ); deva-nadī; triṣu lokeṣu vikhyātaṃ brahma-nirmitaṃ sarovaraṃ (puṣkara-tīrtham); himavān divyauṣadhi-yuktaḥ; vindhya-giriḥ nānā-dhātu-tīrtha-auṣadha-śobhitaḥ; meruḥ; mahendraḥ; malayaḥ; śveta-giriḥ (rūpya-khanī-yuktaḥ); śṛṅgavān; mandaraḥ; nīlaḥ; niṣadhaḥ; darduraḥ; citrakūṭaḥ; ajanābhaḥ; gandhamādanaḥ; soma-giriḥ; anye ca parvatāḥ; diśaḥ; vidiśāḥ; bhūmiḥ; sarve vṛkṣāḥ; viśve-devāḥ; ākāśaḥ; nakṣatra-graha-gaṇāḥ—ete sadā asmān rakṣantu; ye nāmāni gṛhītāni ye ca agṛhītāni te sarve devā asmān rakṣantu

ขอให้สรรพผู้ศักดิ์สิทธิ์ทั้งที่เอ่ยนามแล้วและมิได้เอ่ยนาม—เหล่าเทพ ฤๅษี คนธรรพ์ อัปสรา ปิตฤ เทพแห่งสมุทร แม่น้ำ ตีรถะ ภูเขา ทิศทั้งหลาย แผ่นดิน พฤกษา นภา ดวงดาวและดาวเคราะห์—จงคุ้มครองเราตลอดกาล และจงดำรงอยู่เพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่สรรพสัตว์ทั้งปวง

सर्वभूतनमस्कृतःworshipped by all beings
सर्वभूतनमस्कृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व-भूत-नमस्कृत
FormMasculine, Nominative, Singular
देवासुरगुरुःteacher of gods and asuras
देवासुरगुरुः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव-असुर-गुरु
FormMasculine, Nominative, Singular
अचिन्त्यःinconceivable
अचिन्त्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootअचिन्त्य
FormMasculine, Nominative, Singular
अनिर्देश्यःindescribable
अनिर्देश्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनिर्देश्य
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वप्राणस्वरूपःwhose form is the life-breath of all
सर्वप्राणस्वरूपः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व-प्राण-स्वरूप
FormMasculine, Nominative, Singular
अयोनिजःnot born from a womb; self-born
अयोनिजः:
Karta
TypeAdjective
Rootअयोनिज
FormMasculine, Nominative, Singular
जगदीश्वरःLord of the world
जगदीश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootजगत्-ईश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
पितामहःgrandfather; progenitor
पितामहः:
Karta
TypeNoun
Rootपितामह
FormMasculine, Nominative, Singular
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (ब्रह्मा-शब्द)
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यof him
तस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
पत्नीwife
पत्नी:
Karta
TypeNoun
Rootपत्नी
FormFeminine, Nominative, Singular
सावित्रीSāvitrī
सावित्री:
Karta
TypeNoun
Rootसावित्री
FormFeminine, Nominative, Singular
देवीgoddess
देवी:
Karta
TypeNoun
Rootदेवी
FormFeminine, Nominative, Singular
वेदोत्पत्तिस्थानम्source of the Vedas’ origin
वेदोत्पत्तिस्थानम्:
Karta
TypeNoun
Rootवेद-उत्पत्ति-स्थान
FormNeuter, Nominative, Singular
जगत्कर्ताmaker of the world
जगत्कर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootजगत्-कर्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
नारायणःNārāyaṇa
नारायणः:
Karta
TypeNoun
Rootनारायण
FormMasculine, Nominative, Singular
त्रिनेत्रःthree-eyed
त्रिनेत्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रि-नेत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
उमापतिःhusband of Umā
उमापतिः:
Karta
TypeNoun
Rootउमा-पति
FormMasculine, Nominative, Singular
महादेवःthe great god (Śiva)
महादेवः:
Karta
TypeNoun
Rootमहा-देव
FormMasculine, Nominative, Singular
देवसेनापतिःcommander of the gods’ army
देवसेनापतिः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव-सेना-पति
FormMasculine, Nominative, Singular
स्कन्दःSkanda
स्कन्दः:
Karta
TypeNoun
Rootस्कन्द
FormMasculine, Nominative, Singular
विशाखःViśākha
विशाखः:
Karta
TypeNoun
Rootविशाख
FormMasculine, Nominative, Singular
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Singular
वायुःVāyu (wind-god)
वायुः:
Karta
TypeNoun
Rootवायु
FormMasculine, Nominative, Singular
चन्द्रमाthe Moon
चन्द्रमा:
Karta
TypeNoun
Rootचन्द्रमस् (चन्द्रमा-शब्द)
FormMasculine, Nominative, Singular
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Karta
TypeNoun
Rootसूर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
शचीपतिःhusband of Śacī (Indra)
शचीपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootशची-पति
FormMasculine, Nominative, Singular
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta
TypeNoun
Rootइन्द्र
FormMasculine, Nominative, Singular
यमराजःYama, king of justice/death
यमराजः:
Karta
TypeNoun
Rootयम-राज
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यof him
तस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
पत्नीwife
पत्नी:
Karta
TypeNoun
Rootपत्नी
FormFeminine, Nominative, Singular
धूमोर्णाDhūmorṇā
धूमोर्णा:
Karta
TypeNoun
Rootधूम-ऊर्णा/धूमोर्णा
FormFeminine, Nominative, Singular
गौरीसहितःtogether with Gaurī
गौरीसहितः:
Karta
TypeAdjective
Rootगौरी-सहित
FormMasculine, Nominative, Singular
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Karta
TypeNoun
Rootवरुण
FormMasculine, Nominative, Singular
ऋद्धिसहितःtogether with Ṛddhi
ऋद्धिसहितः:
Karta
TypeAdjective
Rootऋद्धि-सहित
FormMasculine, Nominative, Singular
कुबेरःKubera
कुबेरः:
Karta
TypeNoun
Rootकुबेर
FormMasculine, Nominative, Singular
सुरभिःSurabhi (divine cow)
सुरभिः:
Karta
TypeNoun
Rootसुरभि
FormFeminine, Nominative, Singular
गौःcow
गौः:
Karta
TypeNoun
Rootगो
FormFeminine, Nominative, Singular
महर्षिःgreat sage
महर्षिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहर्षि
FormMasculine, Nominative, Singular
विश्रवाःViśravā
विश्रवाः:
Karta
TypeNoun
Rootविश्रवस्/विश्रवा
FormMasculine, Nominative, Singular
संकल्पःresolve; intention (personified)
संकल्पः:
Karta
TypeNoun
Rootसंकल्प
FormMasculine, Nominative, Singular
सागरःocean
सागरः:
Karta
TypeNoun
Rootसागर
FormMasculine, Nominative, Singular
गङ्गाGaṅgā
गङ्गा:
Karta
TypeNoun
Rootगङ्गा
FormFeminine, Nominative, Singular
आदयःand others, etc.
आदयः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootआदि
Formtrue
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta
TypeNoun
Rootनदी
FormFeminine, Nominative, Plural
येwho/which
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
सदाalways
सदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसदा
Formtrue
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Plural, First
रक्षन्तुmay (they) protect
रक्षन्तु:
Karta
TypeVerb
Rootरक्ष्
FormImperative, Third, Plural, Parasmaipada

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
B
Brahmā
S
Sāvitrī
N
Nārāyaṇa
M
Mahādeva (Śiva)
U
Umā
S
Skanda
V
Viśākha
A
Agni
V
Vāyu
C
Candra (Moon)
S
Sūrya (Sun)
I
Indra
Ś
Śacī
Y
Yama
D
Dhūmorṇā
V
Varuṇa
G
Gaurī
K
Kubera
Ṛddhi
S
Surabhī
V
Viśravā
S
Saṅkalpa
S
Sāgara (Ocean)
G
Gaṅgā
M
Maruts
V
Vālakhilya Ṛṣis
K
Kṛṣṇa-Dvaipāyana Vyāsa
N
Nārada
P
Parvata (sage)
V
Viśvāvasu
H
Hāhā
H
Hūhū
T
Tumburu
C
Citrasena
D
Deva-dūtas (divine messengers)
D
Deva-kanyās (heavenly maidens)
A
Apsarases
U
Urvaśī
M
Menakā
R
Rambhā
M
Miśrakeśī
A
Alambuṣā
V
Viśvācī
G
Ghṛtācī
P
Pañcacūḍā
T
Tilottamā
T
Twelve Ādityas
E
Eight Vasus
E
Eleven Rudras
A
Aśvinīkumāras
P
Pitṛs
D
Dharma
Ś
Śāstra-jñāna
T
Tapas
D
Dīkṣā
V
Vyavasāya
R
Rātri (Night)
D
Dina (Day)
K
Kaśyapa
Ś
Śukra
B
Bṛhaspati
M
Maṅgala
B
Budha
R
Rāhu
Ś
Śanaiścara
N
Nakṣatras
Ṛtus
M
Māsas
P
Pakṣas
S
Saṃvatsara
G
Garuḍa
K
Kadrū
S
Sarpa-gaṇas (serpent hosts)
Ś
Śatadru
V
Vipāśā
C
Candrabhāgā
S
Sarasvatī (river)
S
Sindhu
D
Devikā
P
Prabhāsa
P
Puṣkara
M
Mahānadī
V
Veṇā
K
Kāverī
N
Narmadā
K
Kulampunā
V
Viśalyā
K
Karatoyā
A
Ambuvāhinī
S
Sarayū
G
Gaṇḍakī
Ś
Śoṇabhadra
T
Tāmrā
A
Aruṇā
V
Vetravatī
P
Parṇāśā
G
Gautamī
G
Godāvarī
V
Veṇyā
K
Kṛṣṇaveṇā
A
Adrijā
D
Dṛṣadvatī
C
Cakṣu
M
Mandākinī
P
Prayāga
N
Naimiṣāraṇya
V
Vimala-sarovara
V
Viśveśvara (as the presiding Lord of the site)
K
Kurukṣetra
J
Jambū-mārga
H
Hiraṇvatī
V
Vitastā
P
Plakṣavatī
V
Vedavatī
M
Mālava
A
Aśvavatī
G
Gaṅgādvāra (Haridvāra)
Ṛṣikulyā
C
Carmaṇvatī
K
Kauśikī
Y
Yamunā
B
Bhīmarathī
B
Bāhudā
M
Māhendravāṇī
T
Tridivā
N
Nīlikā
N
Nandā
A
Aparanandā
M
Mahān Hṛda (great lake)
G
Gayā
P
Phalgu-tīrtha
D
Dharmāraṇya
D
Deva-nadī
P
Puṣkara-tīrtha
H
Himavān (Himalaya)
V
Vindhya
M
Meru
M
Mahendra (mountain)
M
Malaya (mountain)
Ś
Śveta-giri
Ś
Śṛṅgavān
M
Mandara
N
Nīla (mountain)
N
Niṣadha (mountain)
D
Dardura (mountain)
C
Citrakūṭa
A
Ajanābha
G
Gandhamādana
S
Soma-giri
D
Diśas (directions)
B
Bhūmi (earth)
V
Vṛkṣas (trees)
V
Viśve-devās
Ā
Ākāśa (sky)
G
Grahas (planets)

Educational Q&A

The passage teaches that protection and well-being are sought by aligning oneself with dharma—the cosmic and moral order—through reverent remembrance of the divine, the sages, and sacred places. The act of naming (and honoring) these powers is presented as a disciplined, dharmic practice that sanctifies intention and invokes guardianship.

Bhīṣma recites an expansive protective invocation, enumerating major deities, celestial beings, sages, rivers, tīrthas, mountains, and cosmic principles, concluding with a prayer that all named and unnamed divine powers continually protect the listeners.