Shloka 50
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
२१५७ कालयोगी--कालको भी योगबलसे जीतनेवाले
bahubhūto bahudharaḥ svarbhānur amito gatiḥ | nṛtyapriyo nityanarto nartakaḥ sarvalālasaḥ ||
พระวายุตรัสว่า “พระองค์ทรงเป็นผู้ชนะกาลด้วยกำลังโยคะ เป็นผู้มีเสียงกึกก้องยิ่ง ทรงสมบูรณ์ด้วยความปรารถนาทั้งปวง และหนทางเข้าถึงพระองค์มีสี่ประการ—ญาณโยคะ ภักติโยคะ กรรมโยคะ และอัษฏางคโยคะ พระองค์ทรงดำเนินในราตรี ทรงคบหากับเหล่าเปรต และทรงสัญจรท่ามกลางภูต—พระองค์คือมหेशวร ผู้ยิ่งใหญ่กว่าจอมโลกทั้งหลายเช่นพระอินทร์ พระองค์ทรงเป็นหนึ่งแต่กลับเป็นได้มากในกาลสร้างสรรค์ ทรงค้ำจุนรูปและภาวะนานา พระองค์คือสวรภานุ ผู้หาประมาณมิได้ และทรงเป็นจุดหมายสูงสุดของผู้ภักดีและผู้หลุดพ้น พระองค์ทรงโปรดการร่ายรำ—นาฏราชผู้ร่ายรำเป็นนิตย์ ผู้ทรงร่ายรำและทรงให้โลกทั้งปวงร่ายรำ และพระเมตตาของพระองค์แผ่ไปสู่สรรพสิ่ง”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse praises Śiva as simultaneously one and many, infinite and yet approachable as the highest spiritual goal (gati). It frames devotion as a path to the supreme refuge, while portraying the divine as dynamic—ever-active, moving the cosmos like a dancer who also makes others dance.
Vāyu is speaking in a hymn-like passage that enumerates Mahādeva’s names and qualities. This verse continues the litany of epithets, emphasizing Śiva’s cosmic manifestations, his boundlessness, and his role as the ultimate destination for devotees and liberated beings.