Shloka 39
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
महातपा घोरतपा अदीनो दीनसाधक: । संवत्सरकरो मन्त्र: प्रमाणं परमं तप:,७४ महातपा:--महान् तपस्वी, ७५ घोरतपा:--भयंकर तपस्या करनेवाले, ७६ अदीन:--उदार, ७७ दीनसाधक:--शरणमें आये हुए दीन-दुखियोंका मनोरथ सिद्ध करनेवाले, ७८ संवत्सरकर:--संवत्सरका निर्माता, ७९ मन्त्र:--प्रणव आदि मन्त्ररूप, ८० प्रमाणम्--प्रमाणस्वरूप, ८१ परमं तपः--उत्कृष्ट तप:स्वरूप
mahātapā ghoratapā adīno dīnasādhakaḥ | saṃvatsarakaro mantraḥ pramāṇaṃ paramaṃ tapaḥ ||
พระวายุเทพตรัสว่า “พระองค์ทรงเป็นมหาตบะ ผู้มีตบะอันน่าเกรงขาม ทรงสูงส่งไม่คับแคบพระทัย ทรงยังความปรารถนาของผู้ทุกข์ยากที่มาขอพึ่งให้สำเร็จ พระองค์ทรงเป็นผู้สร้างกาลแห่งปี ทรงเป็นรูปแห่งมนตร์ (เช่น พยางค์ศักดิ์สิทธิ์ โอม) ทรงเป็นมาตรฐานแห่งอำนาจอันชอบธรรม และทรงเป็นตบะในความสมบูรณ์สูงสุด”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse praises an ideal of spiritual greatness: true tapas is not merely self-mortification but a noble power aligned with cosmic order, sacred truth (mantra and pramāṇa), and compassionate responsiveness to those who seek refuge.
Vāyu-deva is speaking in eulogy, describing a supremely exalted being through a chain of epithets—great in austerity, compassionate to the distressed, and identified with cosmic time and sacred authority—thereby establishing that being’s spiritual and moral supremacy.