Shloka 38
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
चन्द्र: सूर्य: शनि: केतुर्ग्रहो ग्रहपतिर्वर: । अत्रिरत््या नमस्कर्ता मृगबाणार्पणो$नघ:
candraḥ sūryaḥ śaniḥ ketur graho grahapatiḥ varaḥ | atrir atryā namaskartā mṛgabāṇārpaṇo 'naghaḥ ||
พระวายุเทพตรัสว่า “(พระองค์ทรงเป็น) จันทร์ สุริยะ เสาร์ และเกตุ; ทรงเป็น ‘ครหะ’ คือราหูผู้ก่อให้เกิดคราส เป็นเจ้าและผู้พิทักษ์แห่งดาวเคราะห์ทั้งหลาย ผู้ควรเลือกสรรบูชายิ่ง (พระองค์ทรงเป็น) อตรีในรูปฤๅษี; ทรงเป็นผู้ถวายความเคารพแก่อัตรียา (อนสูยา ภริยาแห่งอตรี) ในรูปทุรวาสา; และทรงเป็นผู้ปราศจากบาป ผู้ปล่อยศรใส่พิธียัญเมื่อรูปกวางได้ปรากฏ”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches reverent recognition of a single supreme/divine principle through many names: cosmic regulators (Sun, Moon, planets) and revered sages are presented as manifestations or epithets, implying that dharma includes honoring the divine presence across cosmic and social orders.
Vāyu enumerates a chain of exalted identifications—Moon, Sun, planetary powers, Atri, and mythic actions like shooting an arrow at a deer-form at a sacrifice—using them as epithets to describe and glorify the subject being praised, emphasizing both cosmic sovereignty and moral blamelessness (anagha).