Shloka 133
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
सहस्रबाहु: सर्वाज्गज: शरण्य: सर्वलोककृत् । पवित्र त्रिककुन्मन्त्र: कनिष्ठ: कृष्णपिज्रल:,८४३ सहस्रबाहु:--सहस्रों भुजाओंवाले, ८४४ सर्वाज्भः--समस्त अंगोंसे सम्पन्न, ८४५ शरण्य:--शरण लेनेके योग्य, ८४६ सर्वलोककृत्--सम्पूर्ण लोकोंके उत्पन्न करनेवाले, ८४७ पवित्रम--परम पावन, ८४८ त्रिककुन्मन्त्र:--त्रिपदा गायत्रीरूप, ८४९ कनिष्ठ:--अदितिके पुत्रोंमें छोटे, वामनरूपधारी विष्णु, ८५० कृष्णपिड्गल:-श्याम-गौर हरि-हर-मूर्ति
sahasrabāhuḥ sarvāṅgajaḥ śaraṇyaḥ sarvalokakṛt | pavitraḥ trikakunmantraḥ kaniṣṭhaḥ kṛṣṇapiṅgalaḥ ||
พระวายุเทพตรัสว่า “พระองค์คือผู้มีพันกร สมบูรณ์พร้อมทุกอวัยวะ เป็นที่พึ่งอันควร และเป็นผู้สร้างสรรพโลกทั้งปวง พระองค์ทรงบริสุทธิ์ยิ่ง เป็นมนตร์คายตรีสามบาท เป็นโอรสองค์น้อยแห่งพระอทิติ—พระวิษณุในปางวามนะ และเป็นพระผู้มีสีเข้มปนทองแดง ผู้ทรงสภาวะผสานแห่งหริและหระ”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches surrender to the Divine as the highest refuge: the Lord is portrayed as creator, purifier, and mantra itself—implying that ethical life (dharma) is sustained by taking shelter in the sacred, cultivating purity, and recognizing the one divine reality behind multiple forms.
Vāyu is reciting a litany of divine epithets—praising the Lord through names that highlight power (thousand-armed), completeness, refuge-giving, cosmic creativity, purifying holiness, identification with the Gāyatrī mantra, the Vāmana incarnation among Aditi’s sons, and a form described as dark-and-tawny, suggestive (per the edition’s gloss) of Hari-Hara unity.