Shloka 12
दानेन भोगी भवति मेधावी वृद्धसेवया । अहिंसया च दीर्घायुरिति प्राहुमनीषिण:
dānena bhogī bhavati medhāvī vṛddhasevayā | ahiṃsayā ca dīrghāyur iti prāhur manīṣiṇaḥ ||
บัณฑิตกล่าวว่า “ด้วยทาน มนุษย์ย่อมได้ปัจจัยแห่งความรื่นรมย์; ด้วยการปรนนิบัติผู้ใหญ่ ย่อมได้ปัญญาอันแหลมคม; และด้วยการประพฤติอหิงสา ย่อมได้อายุยืน”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse links three ethical disciplines with their fruits: charity brings material well-being and enjoyments, serving elders cultivates intelligence and good judgment, and non-violence supports longevity. It presents dharma as practically beneficial as well as morally right.
In the Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma. Here he cites the consensus of the wise (manīṣiṇaḥ) to summarize how key virtues—dāna, vṛddha-sevā, and ahiṃsā—shape a person’s life and character.