Shloka 19

Devanagari script

भीष्म उवाच धर्मस्य द्वियमाणस्य बलवद्/िद्दुरात्मभि: । यद्येवं मन्यसे राजंस्त्रिधा धर्मविचारणा

Transliteration

bhīṣma uvāca | dharmasya dvyamāṇasya balavad durātmabhiḥ | yady evaṃ manyase rājan tridhā dharmavicāraṇā ||

Translation

ภีษมะกล่าวว่า “โอ้ราชา! หากเจ้าคิดว่าเมื่อธรรมะถูกคนชั่วผู้มีกำลังเข้าทำร้ายจนเสื่อมถอยแล้ว ธรรมะจะแตกเป็นส่วน ๆ และเพราะเหตุนั้นการพิจารณาธรรมะจึงเป็นสามประการ ความเห็นนั้นไม่ถูกต้อง แท้จริงธรรมะมีหนึ่งเดียว เพียงแต่ถูกตรวจสอบสามทาง—ด้วยพระเวท ด้วยการรับรู้โดยตรง และด้วยอาจาระของผู้เป็นศิษฏะ—โดยประมานทั้งสามนี้เอง”

Word by Word

• भीष्मः: Bhishma
• भीष्मः: Karta
• Type: Noun
• Root: भीष्म
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• उवाच: said
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Perfect, 3rd, Singular, Parasmaipada

• धर्मस्य: of dharma
• Type: Noun
• Root: धर्म
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• द्वियमाणस्य: being harmed/being oppressed
• Type: Adjective
• Root: द्वि-यम् (द्वियमाण)
• Form: Masculine/Neuter, Genitive, Singular, शानच् (present passive participle sense)

• बलवत्: strongly, powerfully
• Type: Adjective
• Root: बलवत्
• Form: Neuter (adverbial use), Accusative, Singular

• हि: indeed/for
• Type: Indeclinable
• Root: हि

• दुरात्मभिः: by evil-minded (persons)
• दुरात्मभिः: Karana
• Type: Noun
• Root: दुरात्मन्
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• यदि: if
• Type: Indeclinable
• Root: यदि

• एवम्: thus
• Type: Indeclinable
• Root: एवम्

• मन्यसे: you think/consider
• Type: Verb
• Root: मन्
• Form: Present, 2nd, Singular, Atmanepada

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• त्रिधा: in three ways
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिधा

• धर्मविचारणा: examination/inquiry of dharma
• धर्मविचारणा: Karta
• Type: Noun
• Root: धर्म-विचारणा
• Form: Feminine, Nominative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• rājan (the King—Yudhiṣṭhira in context)