Shloka 26
स एव पार्थाय श्वेतमश्चं प्रायच्छत् स एवाश्वानथ सर्वाश्षकार । स बन्धुरस्तस्य रथस्त्रिचक्र- स्त्रिवच्छिरा क्षतुरश्वस्त्रिनाभि:
sa eva pārthāya śvetam aśvaṃ prāyacchat sa evāśvān atha sarvāṃś ca akāra | sa bandhur asya rathas tri-cakras tri-vacchirā gati-trayaḥ catur-aśvas tri-nābhiḥ ||
พระองค์ผู้เดียวทรงประทานม้าขาวแก่ปารถะ (อรชุน) และพระองค์ผู้เดียวทรงบังเกิดม้าทั้งปวง พระองค์คือพันธนาการที่ผูกโยงราชรถแห่งโลก คุณทั้งสาม—สัตตวะ รชัส และตมัส—คือสามล้อของมัน การเคลื่อนไหวมีสามประการ—ขึ้น กลาง และลง กาล อทฤษฏะ (พลังที่มองไม่เห็น) ความปรารถนา และความตั้งมั่น คือม้าทั้งสี่ ดุมล้อคือกรรมสามอย่างที่มีเครื่องหมายเป็นสีขาว สีดำ และสีแดง ราชรถแห่งสังสารวัฏนี้อยู่ใต้พระอำนาจของศรีกฤษณะ
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents Kṛṣṇa as the ultimate controller behind both specific events (Arjuna receiving the white horse) and cosmic processes (the arising of horses, the functioning of saṃsāra). The world is pictured as a chariot driven by guṇas and propelled by time, destiny, desire, and resolve—yet ultimately under divine governance, implying ethical humility and reliance on dharma rather than egoic control.
Bhīṣma, instructing Yudhiṣṭhira in the Anuśāsana Parva, praises Kṛṣṇa’s supremacy through a layered metaphor. He links a recognizable epic detail (Arjuna’s white horse) to a philosophical description of the world as a chariot whose components symbolize guṇas and forces shaping action, concluding that this entire system operates under Kṛṣṇa’s authority.