Shloka 60
अध्याय १६ — शङ्कर-उमा-वरदानम् तथा तण्डि-स्तुतिः (Śaṅkara–Umā Boon-Granting and Taṇḍi’s Hymn)
यह तुष्टि, यह सिद्धि, यह श्रुति, यह स्मृति, भक्तोंकी यह अध्यात्मगति तथा ज्ञानी पुरुषोंकी यह अक्षय प्राप्ति (पुनरावृत्तिरहित मोक्षलाभ) आप ही हैं ।। यजतां कामयानानां मर्खैर्विपुलदक्षिणै: । या गतिर्यज्ञशीलानां सा गतिस्त्वं न संशय:,प्रचुर दक्षिणावाले यज्ञोंद्वारा सकाम भावसे यजन करनेवाले यजमानोंकी जो गति होती है, वह गति आप ही हैं। इसमें संशय नहीं है
yā tuṣṭiḥ yā siddhiḥ yā śrutiḥ yā smṛtiḥ bhaktānām iyam adhyātmagatiḥ tathā jñānināṃ iyam akṣayaprāptiḥ (punarāvṛttirahitaḥ mokṣalābhaḥ) tvam eva asi || yajatāṃ kāmayānānāṃ mūrkhaiḥ vipuladakṣiṇaiḥ | yā gatiḥ yajñaśīlānāṃ sā gatiḥ tvam na saṃśayaḥ ||
วายุเทพตรัสว่า “พระองค์เท่านั้นคือความอิ่มใจและความสำเร็จ; พระองค์เท่านั้นคืออำนาจแห่งศรุติและพลังแห่งสมฤติ. พระองค์คือคติทางอธยาตมะของผู้ภักดี และคือการบรรลุอันไม่เสื่อมสูญของบัณฑิต—คือโมกษะที่ไม่หวนกลับ. แม้ผู้บูชาด้วยความปรารถนา กระทำยัชญะพร้อมทานทักษิณาอันไพบูลย์ คติใดที่ผู้ยึดมั่นในยัชญะพึงบรรลุ—คตินั้นโดยไม่ต้องสงสัย ก็คือพระองค์.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
All religious goods—ritual merit, scriptural authority, memory of dharma, devotional progress, and the wise person’s liberation—ultimately culminate in the Supreme; even desire-driven sacrifice reaches its true ‘end’ only in Him.
Vāyu-deva is praising and identifying the ultimate divine principle as the source and destination of multiple paths—yajña (ritual), bhakti (devotion), and jñāna (knowledge)—asserting that every ‘gati’ or final outcome is, in truth, that very Lord.