Shloka 473
प्रजापति सार्वभौम॑ कीर्तयेद् वसुधाधिपम् । इनका नाम लेनेवाले मनुष्यके धर्म
bhīṣma uvāca | prajāpatiṃ sārvabhaumaṃ kīrtayed vasudhādhipam | tasya nāma-grahaṇāt puṃsāṃ dharma-artha-kāma-siddhir bhavati | venakumāraṃ nṛpaśreṣṭhaṃ pṛthuṃ kīrtayitavyaṃ yasya iyaṃ pṛthivī putrībhūtā prajāpatiś ca sārvabhauma-samrāṭ ca |
ภีษมะกล่าวว่า—พึงสรรเสริญและขับขานพระเกียรติแห่งพระมหากษัตริย์ผู้เป็นเจ้าแห่งแผ่นดิน ผู้ทรงเป็นทั้งปรชาปติและจักรพรรดิผู้ครอบครองทั่วหล้า เมื่อเอ่ยนามของพระองค์ มนุษย์ย่อมบรรลุความสำเร็จในธรรมะ อรรถะ และกามะ ฉะนั้นพึงสดุดีพระปฤถุ ราชันผู้ประเสริฐ โอรสแห่งเวนะ—ผู้ซึ่งแผ่นดินนี้เป็นดุจธิดาของพระองค์ และผู้ทรงดำรงฐานะเป็นปรชาปติและจักรพรรดิผู้เป็นใหญ่เหนือปฐพีทั้งปวง
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that remembering and praising an exemplary, dharma-rooted sovereign—Prithu—brings integrated human flourishing: moral excellence (dharma), material stability (artha), and rightful enjoyment (kama). The verse links ethical kingship with spiritual merit through name-recitation and celebration of virtuous fame.
In Bhishma’s instruction to Yudhishthira within the Anushasana Parva, he recommends the kirtana (praise/recitation) of King Prithu, son of Vena, describing him as a universal emperor and Prajapati, and noting the mythic motif that Earth became as his daughter—signifying his protective, nurturing rule over the world.