Shloka 53
विक्षरो रोहितो मार्गों हेतुर्दामोदर: सह: । महीधरो महाभागो वेगवानमिताशन:
vikṣaro rohito mārgo hetur dāmodaraḥ sahaḥ | mahīdharo mahābhāgo vegavān amitāśanaḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า—พระองค์คือ วิกษระ ผู้ไม่เสื่อมสูญ; โรหิต ผู้ทรงรับรูปเป็นปลาโรหิต; มรรคา หนทางสู่ปรมานันท์; เหตุ ผู้เป็นทั้งเหตุปัจจัยและเหตุสาระแห่งโลก; ทาโมทร ผู้มีพระอุทรที่ยโศธาผูกด้วยเชือก; สหะ ผู้ทรงอดทนต่อความผิดของภักตะ; มหีธร ผู้ทรงค้ำจุนแผ่นดิน; มหาภาค ผู้ทรงมหามงคลและเกียรติยศ; เวควาน ผู้มีความเร็วไม่อาจต้าน; และ อมิตาศนะ ผู้กลืนกินจักรวาลในกาลปรลัย.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse strings together divine names to teach that the Supreme is simultaneously transcendent (imperishable), immanent (cause and support of the world), accessible through devotion (Dāmodara), ethically exemplary (forbearing toward devotees), and ultimately sovereign over time and dissolution (Amitāśana).
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira and recites sacred epithets of Viṣṇu/Kṛṣṇa as a devotional and dharmic practice; this verse is one segment of that litany, highlighting different aspects of the deity’s nature and deeds.