Shloka 18
स्वयम्भू: शम्भुरादित्य: पुष्कराक्षो महास्वन: । अनादिनिधनो धाता विधाता धातुरुत्तम:
svayambhūḥ śambhur ādityaḥ puṣkarākṣo mahāsvanaḥ | anādinidhano dhātā vidhātā dhātur uttamaḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า—“พระองค์ทรงเป็นสวะยัมภู ผู้บังเกิดด้วยพระองค์เอง; ทรงเป็นศัมภุ ผู้ประทานความผาสุกแก่ภักตะ; ทรงเป็นอาทิตยะ พลังสุริยะอันรุ่งโรจน์; ทรงเป็นปุษกรากษะ ผู้มีเนตรดุจดอกบัว; ทรงเป็นมหาสวะนะ ผู้มีเสียงกึกก้องอันยิ่งใหญ่ซึ่งเป็นพระเวทเอง. พระองค์ไร้ต้นกำเนิดและไร้จุดจบ; ทรงเป็นธาตา ผู้ค้ำจุนโลก; ทรงเป็นวิธาตา ผู้จัดวางกรรมและผลของกรรม; และทรงเป็นธาตุรุตตมะ ผู้ค้ำยันสูงสุดที่ทรงประคองโครงข่ายแห่งเหตุและผลทั้งมวล.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches contemplation of the Divine through epithets that express ethical and metaphysical truths: the Lord is eternal (beyond birth and death), sustains the world, and also ordains the moral order by connecting actions (karma) with their results—encouraging devotion grounded in responsibility and dharma.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues his instruction by praising and describing the Supreme Lord through a sequence of names/attributes. This functions as a devotional and doctrinal passage, presenting the deity as cosmic support, benefactor of devotees, and the regulator of the universe’s order.