Shloka 120
शड्खभृन्नन्दकी चक्री शार्ज्धन्वा गदाधर: । रथाड्रपाणिरक्षोभ्य: सर्वप्रहरणायुध:
śaṅkhabhṛn nandakī cakrī śārṅgadhanvā gadādharaḥ | rathāṅgapāṇir akṣobhyaḥ sarvapraharaṇāyudhaḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า—พระองค์ทรงถือสังข์; ทรงควงดาบนันทกะ; ทรงถือจักรสุทรรศนะ; ทรงแผลงศรด้วยคันศรศารฺงคะ; และทรงถือคทาเกามोदกี. เพื่อรักษาสัตย์ปฏิญาณ พระองค์เคยยกกงล้อรถศึกขึ้นไว้ในพระหัตถ์; ทรงเป็นผู้ไม่หวั่นไหว ไม่อาจถูกรบกวน และทรงพร้อมด้วยอาวุธทุกประการ. โศลกนี้สรรเสริญความพร้อมของพระผู้เป็นเจ้าในการกระทำอย่างเด็ดขาดเพื่อธรรมนิยมและเพื่อคุ้มครองผู้พึ่งพิง.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the Divine is not merely contemplative but actively protective: steadfast (akṣobhya) and fully capable (sarvapraharaṇāyudha), the Lord will take whatever form of action is needed to uphold dharma and safeguard those bound by truth and vows.
Bhishma is eulogizing Krishna through a chain of iconic epithets and weapons. The phrase rathāṅga-pāṇi recalls Krishna’s dramatic readiness to seize a chariot-wheel as a weapon to preserve a pledge and protect his devotee—an emblem of decisive intervention in the Kurukṣetra context.