Shloka 31
Pratyakṣa–Āgama–Ācāra: Doubt, Proof, and the Practice of Dharma (प्रत्यक्ष–आगम–आचारविचारः)
आर्जवे तु रतो नित्यं वसत्यमरसंनिधौ । तस्मादार्जवयुक्त: स्याद् य इच्छेद् धर्ममात्मन:
ārjave tu rato nityaṃ vasaty amarasaṃnidhau | tasmād ārjavayuktaḥ syād ya icched dharmam ātmanaḥ ||
ผู้ใดตั้งมั่นอยู่เสมอในอารชวะ—ความตรงไปตรงมา ความซื่อสัตย์ และไร้เล่ห์กล—ผู้นั้นประหนึ่งพำนักอยู่ต่อหน้าทวยเทพ ฉะนั้น ผู้ใดปรารถนาผลแท้แห่งธรรมของตน พึงอบรมความประพฤติให้เรียบง่าย ซื่อตรง และปราศจากอุบาย
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that ārjava—straightforward, guileless integrity in speech and behavior—is itself a divine-aligned virtue: it brings one into the ‘presence of the gods’ and is a necessary means for obtaining the true fruit of one’s dharma.
In Anuśāsana Parva’s didactic setting, Śrī Maheśvara instructs on ethical qualities. Here he highlights ārjava as a foundational moral discipline, linking inner intention and outer conduct to spiritual proximity and the fulfillment of dharma.